Anh hùng Kim Đồng
Anh hùng Kim Đồng, tên thật là Nông Văn Dền, sinh năm 1928, dân tộc Nùng, tại bản Nà Mạ, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng. Khi hy sinh, Kim Đồng là đội trưởng Đội Nhi đồng Cứu quốc, tiền thân của Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh ngày nay.
Sinh ra và lớn lên trong chiếc nôi của chiến khu cách mạng, từ nhỏ Kim Đồng đã sớm được cán bộ Việt Minh giáo dục và giác ngộ. Anh vận động các bạn cùng lứa tuổi trong bản làm nhiệm vụ liên lạc, chuyển công văn, tài liệu, đưa đón cán bộ, trinh sát nắm tình hình địch để cung cấp cho cán bộ.
Tháng 5 năm 1941, Trung ương Đảng quyết định thành lập Đội Nhi đồng Cứu quốc. Kim Đồng là một trong năm đội viên đầu tiên và được bầu làm đội trưởng. Qua rèn luyện, thử thách, Kim Đồng luôn thể hiện trí thông minh, lòng dũng cảm và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.
Rạng sáng ngày 15 tháng 2 năm 1943, Kim Đồng được giao nhiệm vụ canh gác, bảo vệ cuộc họp bí mật của Trung ương Đảng. Địch phát hiện và cho một lực lượng khá lớn bao vây nhằm bắt sống các đồng chí lãnh đạo của Đảng. Trước tình thế nguy hiểm, Kim Đồng đã mưu trí đánh lạc hướng, lừa địch tập trung lực lượng và hỏa lực về phía mình, đồng thời phát tín hiệu để các đồng chí cán bộ rút lui an toàn. Song, Kim Đồng đã trúng đạn và anh dũng hy sinh ngay bên bờ suối Lê-nin.
Kim Đồng hy sinh khi vừa tròn 15 tuổi. Anh đã nêu tấm gương sáng chói cho các thế hệ thanh thiếu niên và mọi người Việt Nam noi theo.
Ngày 23 tháng 9 năm 1997, Nông Văn Dền, tức Kim Đồng, được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Ngày nay, mộ của Kim Đồng đã được đội viên cả nước góp phần xây dựng tại nơi anh ngã xuống. Ngày 15-5-1986, nhân kỷ niệm lần thứ 45 ngày thành lập Đội, mộ Anh và tượng người đội viên liệt sĩ anh hùng Kim Đồng đang tung con chim sáo bay lên đã được khánh thành. Từ đó đến nay, nơi đây trở thành khu di tích Kim Đồng, chào đón các thế hệ thiếu nhi Việt Nam đến với nơi thành lập Đội TNTP, với người đội trưởng đầu tiên của mình, đến với quê hương cách mạng có suối Lê-nin, núi Các Mác và hang Pắc Pó mãi khắc sâu trong tâm trí thiếu nhi Việt Nam.
