Làm sao mà Acximet biết vương miện của vua có pha bạc?
Có một giai thoại kể rằng, thời Hy Lạp cổ đại, một vị vua trao cho người thợ bạc một ít vàng để làm vương miện. Khi hoàn thành, người thợ dâng lên nhà vua chiếc vương miện có trọng lượng đúng bằng số vàng được giao. Tuy nhiên, sau khi xem xét, nhà vua thấy có điều đáng nghi và cho rằng người thợ có thể đã pha bạc vào để ăn bớt vàng. Vì vậy, vua ra lệnh cho nhà khoa học nổi tiếng Acximet điều tra, nhưng không được làm hỏng chiếc vương miện.
Nhận lệnh, Acximet tìm đủ cách để giải quyết vấn đề. Thời đó, người ta đã biết rằng với cùng một thể tích, vàng nặng hơn bạc. Vì vậy, nếu đo được thể tích của chiếc vương miện rồi so sánh với khối lượng của một lượng vàng nguyên chất có cùng thể tích, sẽ biết được vương miện có pha bạc hay không. Khó khăn là vương miện có hình dạng phức tạp, không thể tính thể tích bằng những cách thông thường.
Nghĩ mãi không ra, Acximet mệt mỏi gác việc sang một bên và đi tắm. Khi bước vào bồn, nước trong bồn trào ra ngoài. Bất chợt, ông hiểu ra cách giải quyết. Acximet lập tức nhảy khỏi bồn, chưa kịp mặc quần áo đã chạy ra ngoài và reo lên “Ơ ri ca, Ơ ri ca”, nghĩa là “tìm ra rồi”.
Ông trở về phòng thí nghiệm, đặt một chiếc bình vào trong chậu rồi đổ đầy nước vào bình. Sau đó, ông thả chiếc vương miện vào bình, lượng nước trào ra chậu chính là thể tích của chiếc vương miện. Tiếp đó, ông làm tương tự với một lượng vàng nguyên chất có cùng khối lượng. Kết quả cho thấy thể tích vàng nguyên chất nhỏ hơn thể tích chiếc vương miện. Điều này chứng tỏ vương miện không hoàn toàn được làm từ vàng. Nếu nó là vàng nguyên chất, thể tích của nó phải bằng thể tích lượng vàng kia; nhưng vì thể tích lớn hơn, nên vương miện đã bị pha thêm bạc.
