Chống giặc ngoài

Trạng và nàng Phấn Khanh ở quê nhà được vài tháng thì từ biệt mẹ cùng anh chị để trở lại kinh đô. Khi đi ngang trang trại của Bùi tướng công, hai vợ chồng ghé vào thăm. Vừa ở chưa trọn một ngày, chiếu chỉ của nhà vua đã truyền đến, sai Trạng đi đánh giặc.
Trạng hiểu ngay căn nguyên, bèn thưa với nhạc phụ:
– Việc này hẳn là mưu kế của Thái sư họ Dương. Trước kia lão ép gả con gái cho tiểu tế không thành, nay lại thấy tiểu tế nên duyên với lệnh ái nên sinh lòng oán hận. Nhân lúc giặc đang thả voi trận quấy phá vùng biên cương Thanh – Nghệ, lão muốn đẩy tiểu tế vào chốn hiểm nguy. Nhưng xin nhạc phụ đừng lo!
Hôm sau, Trạng cùng vợ vào kinh. Trước khi lên đường, vua ban cờ biển và căn dặn:
– Khanh đi kinh lược vùng Thanh – Nghệ, trẫm giao cho chức “Tiết chế quân vụ”. Trong quân, kẻ nào trái lệnh, khanh được quyền “tiền trảm hậu tấu”.
Trạng liền cho mời Trạng Cờ, Trạng Vật và Trạng Ăn đến bàn kế phá giặc. Sau khi định xong mưu lược, Trạng phong Trạng Vật làm tướng tiên phong, giao Trạng Cờ đốc thúc thủy bộ, còn Trạng Ăn đảm nhiệm vận chuyển và lương thảo. Nàng Phấn Khanh cũng quyết nhận ấn, đeo gươm theo chồng ra trận.
Đến Thanh – Nghệ, Trạng chia quân thành từng cơ đội, dựng trại quanh núi. Thám tử về báo: “Giặc đóng từ Bố Chính, Quy Hóa trở vào, quân đông như kiến, thường thả voi phá mùa màng, quấy nhiễu dân chúng, lại giữ nơi địa thế hiểm trở”.
Trạng Vật nghe xong liền nói:
– Đã là nam nhi có chí lập công, dẫu hiểm nguy đến đâu cũng chẳng quản. Ta quyết lấy thừng xỏ mũi chúng mà lôi về!
Trạng rất mừng, giao cho Trạng Vật ba nghìn quân làm tiên phong. Trận đầu, khi Trạng Vật vừa hạ trại thì quân giặc bất ngờ kéo tới vây kín. Chúng bắn tên như mưa, lại thả voi xông thẳng vào trận. Trạng Vật cùng quân lính chống giữ đến chiều vẫn chưa phá nổi vòng vây. May có Trạng Cờ và Trạng Ăn kịp thời đem quân đến tiếp ứng, hợp sức mới rút được quân về…
Sau đó, Trạng sai bốn đạo quân mở nhiều trận đánh lớn, khiến giặc thua liểng xiểng và phải lẩn trốn vào rừng sâu. Tuy vậy, hễ quân Trạng tiến vào thì chúng lại từ trong rừng bắn tên ra dày đặc.
Giặc cố thủ, quân ta khiêu chiến thế nào chúng cũng không ra. Đến đêm, Trạng bí mật sai quân đặt nhựa thông vào các đống củi khô đã chuẩn bị sẵn, đồng thời bố trí mai phục. Quả nhiên đến đầu canh năm, giặc kéo ra cướp phá. Trạng Vật lập tức phát hiệu, phóng lửa bốn phía rồi cho quân bắn tên như mưa. Voi ngựa giặc chen nhau sa xuống hố gần hết, còn binh tướng thì tháo chạy hỗn loạn, giẫm đạp lên nhau mà chết.
Sau trận ấy, Trạng dẫn quân tiến thẳng vào tiền tuyến, bắt sống tướng giặc, đóng cũi giải về kinh đô.
Nhà vua nghe tin vô cùng vui mừng, thân chinh ra khỏi hoàng thành đón đoàn quân trở về, khao thưởng tướng sĩ và ban phong chức tước. Khi đem tướng giặc ra tra hỏi, mới vỡ lẽ chính viên thái sư đã ngầm thông đồng với giặc, xúi chúng đem quân xâm phạm vùng Thanh – Nghệ, rồi tâu vua sai Trạng đi dẹp loạn, định mượn tay giặc hại Trạng để trả thù chuyện Trạng không chịu lấy con gái lão.
Vua nổi giận lôi đình, truyền chém tướng giặc trước cửa thành, rồi lập tức thiết triều xét tội Dương thái sư. Nhà vua giáng chỉ bắt thái sư tống ngục, cách hết quan tước, tịch thu toàn bộ gia sản, trong đó có vô số ngà voi, sừng tê cùng vàng bạc châu báu của hai động đem tiến, nhiều không kể xiết.