Tại sao đối với thực vật cần nhiệt độ cao nhưng khi nhiệt độ tăng cao thì lại không tốt cho cây?

Con người rất sợ cái nóng, nhưng cây trồng ở nhiệt độ ấm thường lớn nhanh và phát triển tốt. Nói chung thời tiết ấm áp có thể thúc đẩy thực vật sinh trưởng; nhưng nếu nhiệt độ cao quá, lại ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của cây. Ví dụ: các cây trồng như lúa, bông, ngô trong cây vụ thu cần nhiệt độ tương đối cao mới có thể lớn tốt. Nhưng khi nhiệt độ đạt tới 45°C hoặc cao hơn chút nữa, không những không lớn tốt, ngược lại có hại cho cây trồng gọi là hiện tượng hại nóng.

Nguyên nhân của hiện tượng này là cây trồng cũng là một thực thể có sự sống do rất nhiều tế bào tạo thành. Từ khi là hạt giống nảy mầm cho đến khi phát triển thành cây, thời kỳ giữa này trải qua rất nhiều thay đổi, trong quá trình thay đổi cần một loại chất làm chất xúc tác giúp đỡ. Chủng loại chất xúc tác rất nhiều. Nói chung, một chất xúc tác có amylase chuyên giúp cây chế tạo chất dinh dưỡng.

Khi nhiệt độ quá cao chất xúc tác sẽ trở nên kém hoạt động, thậm chí còn mất tác dụng. Vậy, chất xúc tác ở nhiệt độ bao nhiêu thì mất tác dụng? Các loại chất xúc tác khác nhau sẽ có yêu cầu đối với nhiệt độ tương ứng, có loại ở nhiệt độ hơi cao đã mất tác dụng, có loại ở nhiệt độ cao hơn mới mất tác dụng. Sau khi chất xúc tác mất tác dụng, rất nhiều quá trình hoạt động trong cơ thể thực vật đều bị đảo lộn, thậm chí không có cách nào để tiếp tục hoạt động sống, cho dù miễn cưỡng tiến hành một số hoạt động, nhưng các quá trình biến đổi cũng bị ảnh hưởng lớn, thực vật như vậy sẽ không thể sinh trưởng tốt và chết.

Mặt khác, nhiệt độ cao, chất xúc tác mất tác dụng, cho dù có đầy đủ ánh sáng, nước, không khí... nhưng cũng không thể tạo chất dinh dưỡng. Nó chỉ có thể dựa vào một ít chất dự trữ sẵn có để duy trì sự tiêu hao, khi sự tiêu hao đến mức nhất định, cũng có thể chết do dinh dưỡng không đủ.

Còn nữa, khô và nóng thường đi liền với nhau. Nhiệt độ quá cao, lượng nước bốc hơi lớn lại không được bổ sung tiếp, thực vật do mất lượng nước lớn mà chết. Cho nên, thực vật cần nhiệt độ cao, trong quá trình sinh trưởng không phải càng nóng sinh trưởng càng tốt mà cần nhiệt độ phù hợp.

Vậy nhiệt độ như thế nào thì phù hợp? Do nơi sống và tập tính sinh sống của thực vật khác nhau nên nhiệt độ thích ứng mà mỗi loài thực vật cần cũng khác nhau. Thực vật sinh trưởng ở vùng lạnh, khả năng chịu lạnh tốt, nhiệt độ mà chúng cần cho sinh trưởng thấp một chút; còn thực vật sinh trưởng ở vùng nhiệt đới, khả năng chịu lạnh kém, nên nhiệt độ cần khá cao mới có thể sinh trưởng. Nói chung, nhiệt độ phù hợp cho thực vật sinh trưởng ở 15-25°C là tốt. Tất nhiên quá trình sinh trưởng của cây vụ thu thì nhiệt độ khoảng 25°C trở lên là được, nhiệt độ quá thấp hay quá cao đều bất lợi.