Sự tích hoa Huệ

Ngày xưa thật xa xưa, có một người hay chữ nhưng lại đặc biệt say mê việc lên rừng hái lá thuốc, nhất là đi tìm trầm hương để chữa bệnh cứu người. Trầm hương là thứ nhựa do cây gió tiết ra như để tự chữa lành những chỗ bị chém, bị gãy. Nó có hương thơm và được xem là vị thuốc quý.

Người thích đi tìm trầm hương kia đã góa vợ. ông có hai người con trai đã ra ở riêng với một người con gái nhỏ người mảnh khảnh, da trắng mát. Cha đi lên rừng thì cô ở nhà phơi thuốc cho cha. Cô cũng được học một ít chữ nghĩa, hiểu được nhiều điều phải trái ở trên đời. Cô hết lòng thương cha và chăm nom cha với tất cả lòng thương yêu của mình. Lần ấy, có một tên tên cướp đầu lĩnh khôi ngô nhưng tính khí lại độc ác, đem quân sang cướp phá vùng hai cha con đang ở. Bà con bị chúng sát hại ngày một nhiều mà quân lính nhà vua thì không thấy bóng dáng đâu cả. Biết tên giặc có căn bệnh nhức đầu dữ dội, người cha bàn với các cụ già trong vùng để ông đem mẩu trầm hương quý nhất đến bán cho tên giặc, nhân đó nghĩ cách trừ khử nó luôn. Một cụ già liền lên tiếng:

-Khó lắm! Nghe bảo không bao giờ nó cho người lạ gặp mặt! Cụ làm sao đến gần để giết nó? Một cụ khác tiếp theo:

-Theo tôi, với thằng giặc này phải con gái đẹp may ra mới trừ được nó. Cha người con gái liền lên tiếng:

-Nhưng tôi nghe đồn rằng thằng này khôi ngô lắm, lại có nhiều của quý thành ra đàn bà con gái đến gần nó là mê nó liền. Các cụ bàn rất lâu, rất lâu, sau cùng việc trước mắt là phải đi tìm cho được một người con gái đẹp, vững vàng không bị nó mê hoặc mà còn đủ sức để giết nó. Sau khi các cụ già ra về, người con gái mảnh khảnh, da trắng mát liền thưa với cha:

-Cha ơi, cha để con mang trầm hương xuống gặp tên giặc ác kia, nhất định con sẽ trừ được nó. Con nghe bao nhiêu người bị chết vì nó, con không thể chịu được! ông cụ nghe con nói trúng ý mình, lòng rất vui nhưng cũng rất lo. Liệu nó có làm được công việc nguy hiểm và quan trọng ấy không? ông cụ nhìn con rồi lên tiếng:

-Việc không dễ dàng gì đâu con! Khi nghĩ trong đầu thì khác, mà khi vào việc lại khác.

-Xin cha đừng lo! Con nhất định làm được mà. Vừa lúc đó hai người con trai ông cụ, các anh của người con gái cũng vừa rủ nhau về để xin cha cho đi trừ khử tên tên cướp đầu lĩnh. Nghe cha cho biết ý kiến của cô em gái, người anh thứ hai liền gạt đi:

-Thưa cha không được đâu! Nó là thân gái, chúng con là trai lẽ nào chúng con lại để cho nó đi vào nơi nguy hiểm chết người trong khi chúng con lại ru rú ở nhà. Người anh cả tiếp theo:

-Nó đi thì cũng có cái lợi, nhưng cái bất lợi thì lớn hơn gấp bội. Chắc điều ấy cha đã biết rồi. ý người anh cả muốn nói là chưa chắc gì khi gặp tên tên cướp đầu lĩnh khôi ngô, cô em mình có đủ sức để khỏi bị nó quyến rũ như bao người con gái khác. Người em gái liền lên tiếng:

-Cám ơn hai người anh đã lo cho em. Nhưng hai người anh thử nói cách hai người anh định giết nó như thế nào? Người anh thứ hai liền đáp:

-Hai anh đã bàn rồi. Anh và anh cả sẽ mang trầm hương loại quý xuống bán cho nó rồi hứa: “Nếu trong ba ngày thuốc không trị hết cái bệnh nhức đầu dữ dội của nó thì nó cứ chém anh đi”. Vậy là trong ba ngày ở gần nó anh và anh cả thế nào cũng nghĩ cách giết được nó.

-Nếu trong ba ngày đó nó cứ giam hai người anh ở một nơi xa thì làm sao mà giết được.

-Các anh sẽ làm ra vẻ đần độn và hết lòng khâm phục nó.

-Nhưng các cụ cho biết thằng này là một đứa chưa hề cho ai đến gần, dù là một đứa bé lên ba! Chỉ trừ có những người con gái như em… Người anh cả chợt hỏi lại:

-Còn nếu em đi thì em làm cách nào mà giết được nó?

-Em đã nghĩ rồi. Em chỉ xin cha một cây kim có tẩm thuốc độc. Em gói rồi giấu kỹ vào búi tóc, em chỉ cần rạch khẽ một đường vào tay nó là đủ để giết nó. Người cha nhìn đứa con gái, lạ lùng và mừng rỡ vì nó lại nghĩ đúng như ý mình. Bốn cha con bàn cãi với nhau mãi. Sau cùng người anh cả được cha cho phép đi với em gái tìm gặp tên tên cướp đầu lĩnh lợi hại kia, nghĩ cách giết cho được nó, giúp đỡ bà con cả vùng.

Các cụ già được tin rất cảm phục và quý trọng người con gái. Cụ nào cũng ân cần dặn dò điều nọ, điều kia. Hai anh em vừa đi, vừa nghe ngóng tin tức về bọn cướp rồi cùng bàn thêm cách diệt trừ nó. Hai ngày sau, hai người anh em đã đến chỗ bọn cướp đóng, một nơi có khá đông người. Chúng chưa quấy phá gì vùng này, chỉ ở rồi hàng ngày kéo đi cướp phá các vùng xung quanh, tối lại kéo về. Tên cướp vô cùng khôi ngô, có cái bệnh nhức đầu kỳ quái, ở trong một ngôi nhà to nhất, nằm giữa nhiều ngôi nhà khác, xung quanh đều có lính canh gác cẩn mật. Sáng hôm ấy, người con gái vừa đi vừa rao to: Từ vết đau, từ vết thương Mà Sinh nên loại trầm hương nhiệm màu ôi mua trầm ra mua mau Trầm này trăm chứng nhức đầu khỏi ngay Thấy dáng con gái, lại rao bán trầm quý, những tên lính một mặt chạy ra bắt hỏi, một mặt báo cho tên tên cướp đầu lĩnh biết là có người rao bán trầm hương. Tên tên cướp đầu lĩnh liền lệnh cho khám xét thật kỹ và đưa người con gái vào cho nó gặp mặt một cách kín đáo. Đứng ở trong trướng nhìn ra thấy người con gái mảnh khảnh, da trắng mát, nó thích lắm. Nó cho lính hỏi kỹ và bảo đưa trầm hương cho nó xem. Cô gái liền đáp:

-Trầm hương này chỉ đổi bạc hoặc vàng. Đưa vàng bạc trước tôi mới đưa trầm hương.

-Bao nhiêu bạc, bao nhiêu vàng?

-Vàng thì một nén còn bạc thì mười nén. Tên tên cướp đầu lĩnh ra lệnh đưa mười nén bạc để lấy trầm hương. Tên lính cầm mảnh trầm hương trong tay rồi cất tiếng hỏi:

-Nếu trầm hương giả thì sao?

-Thì tôi chịu tội.

-Tội gì?

-Tội gì cũng được! Trầm hương này là của quý thật mà!

-Trầm hương chữa bệnh như thế nào?

-Đeo trầm trước ngực, lúc nhức đầu thì mài ra uống. Lần đầu còn lâu mới khỏi, về sau cứ uống một lúc là khỏi ngay. Cô gái nói xong cầm mười nén bạc quay ra. Tên lính chợt chạy theo đứng chặn trước mặt bảo:

-Mời cô vào gặp đầu lĩnh của tôi.

-Chủ soái à, đầu lĩnh là gì, là ai?

-Cô cứ vào khắc rõ.

-Không, cha tôi đang đợi ở nhà, tôi phải về. Nhà tôi xa lắm.

-Nhà cô ở đâu? Cô gái theo lời người anh dặn, đã nói tên một cái làng cách đấy khá xa mà bọn cướp chưa đến quấy phá. Tên lính gật đầu lên tiếng:

-Vậy thì không xa lắm đâu. Cứ vào gặp đầu lĩnh tôi một lúc rồi hãy về. Cô gái vừa mừng vừa hồi hộp đi theo tên lính. Nhìn thấy tên cướp, người con gái chợt bàng hoàng cả người. Sao nó lại có thể đẹp đến như vậy! Tướng cướp đấy ư? Cô thấy như mình đang nằm mơ. Tên lính vẫn đi ở cạnh cô, đề phòng mọi bất trắc. Tên tên cướp đầu lĩnh tươi cười mời cô ngồi xuống ghế, cách hắn không xa lắm. Cô gái không dám nhìn hắn thêm. Giọng hắn nghe thật ấm áp:

-Nếu tôi mời cô ở lại luôn tại đây, cô có bằng lòng không? Cô gái nhớ đến cha đến anh, đến việc cần phải làm liền nhìn hắn giây lâu rồi đáp:

-Tôi sợ lắm! Cha tôi đang chờ tôi ở nhà!

-Tôi sẽ mời cha cô đến nơi đây luôn! Cô vừa lòng chứ? Cô gái nhìn hắn, càng sững sờ vì sao hắn lại đẹp thế mà không có một chút vẻ gì là tàn ác cả!

-Tôi sợ lắm!

-Cô sợ gì? Sợ ai?

-Tôi không biết.

-Chẳng có gì phải sợ cả. Cô cần gì có nấy. Tôi sẽ quý cô hơn cả thứ trầm hương kia. Vì có cô tôi sẽ hết mọi thứ bệnh. Thật ra những điều hắn nói là những điều người con gái đang mơ ước đạt được. Sau cùng người con gái nói, giọng rụt rè:

-Nhưng ông phải cho cha tôi cùng đến đây với tôi kia!

-Được rồi, chỉ vài hôm là tôi sẽ cho người đi rước cha cô đến. Đang nói chuyện, tên lính chợt dẫn vào một cụ già mặt mày xây xát, có chỗ máu còn chưa kịp đông lại.

-Thưa đầu lĩnh, lão già này đã dám dùng dao chém phó tướng bị thương và nhất định không chịu nộp một hạt thóc nào. Vẻ mặt tên cướp hơi thay đổi một chút, hắn nhìn chăm chăm vào cụ già rồi lên tiếng:

-Hãy cho lão ta ăn món “thịt nướng” xem lão có chịu nghe không? Tên lính dẫn cụ già ra. Cụ già lườm mắt nhìn tên tên cướp đầu lĩnh và người con gái rồi đi ra theo tên lính. Cô gái hiểu ngay và chợt nhớ đến người cha của mình… Tên tên cướp đầu lĩnh đang ngồi im nhìn người con gái chợt giơ tay ôm lấy đầu, vẻ mặt hơi nhăn nhó. Hắn nhăn nhó mà nhìn vẫn đẹp. Hắn hỏi người con gái:

-Mài trầm hương uống được chứ?

-Vâng, xin cứ mài và mời ông uống thử luôn! Tên tên cướp đầu lĩnh gọi lính hầu vào mài ngay trầm hương theo cách người con gái bày cho. Nó đã đến gần người con gái hơn một chút. Cô gái nghĩ bụng: Giá anh mình đừng dặn, mình có thể giết ngay nó bây giờ. Nhưng anh mình đã dặn: “Đừng có hối hả sốt ruột, phải giết được nó mà vẫn quay về với cha, với hai người anh và xóm giềng. Cha sẽ không tài nào sống nổi nếu thiếu em…” Tên tên cướp đầu lĩnh uống xong mấy ngụm trầm hương rồi đi vào nằm nghỉ ở buồng trong. Hình như cơn đau của nó có dịu đi. Cô gái được tên lính đưa qua một buồng bên và bảo:

-Mời cô tạm nghỉ nơi đây, cần gì xin cứ sai bảo! Đêm đó tên tướng giặc đem ra bao nhiêu quần áo đẹp, bao nhiêu của quý tặng người con gái và lên tiếng:

-Nàng mà nhận làm vợ ta, nàng sẽ tha hồ mừng rỡ. Cô gái chỉ im lặng. Nhưng Tên tên cướp đầu lĩnh đêm đó vẫn để cô được yên vì hắn vẫn còn ngờ vực. Hắn biết rằng: nếu người con gái mà chưa mê hắn thì vẫn có thể làm hại hắn được. Biết đâu người con gái này lại chẳng đến trả thù cho cha mẹ mình, cho anh em mình! Hắn biết là hắn đã gây nên bao tang tóc. Mà của đã ở trong tay, còn sợ gì mất được. Cô gái lo quá.

Vì theo lời anh cả dặn thì đêm ấy cô phải lấy kim rạch cho được vào tay tên tên cướp đầu lĩnh rồi sau nghĩ cách chạy đến ngả đồi phía tây, nơi dễ trốn nhất, và anh cô sẽ đón cô tại đó. Vậy mà suốt đêm hôm ấy người anh cả đợi mãi không thấy cô ra. Anh bắt đầu lo. Lẽ nào nó lại cũng như bao đứa con gái khác, bị tên tên cướp đầu lĩnh mê hoặc mất rồi. Tính anh hay sốt ruột. Vì vậy, sáng hôm sau, anh giả vờ là người bán vải, đi ngang qua xóm đó để nhìn xem có thấy người em gái của mình. Vừa đúng lúc người con gái đang đứng ở trong phòng và bưng đưa cho tên tướng giặc một chén rượu. Thôi! Đúng là nó mê cái thằng tên cướp đầu lĩnh khôi ngô kia rồi. Người anh cả giận quá, nhưng vẫn giả vờ rao bán vải rồi đi luôn. Vải thì lũ cướp cần gì mua. Chúng muốn cướp ở những nơi chúng quấy phá bao nhiêu chẳng có. Người em gái từ xa cũng thấp thóang thấy bóng anh mình. Nhìn cái dáng đi cô biết là anh đang giận lắm. anh ơi đừng nghi oan cho em. Em phải làm cho nó tưởng là em mê nó, và đêm nay em sẽ dùng cây kim của cha cho vừa bảo vệ mình vừa trừ khử nó luôn… Đêm đó tên tướng giặc vẫn để người con gái được yên thân. Hắn khôn khéo nói với cô:

-Ta muốn chờ ông cụ đến rồi ta sẽ làm lễ xin nàng làm vợ.

Người anh đêm ấy vẫn đến đợi em ra. Bây giờ thì anh đinh ninh là em mình đã bị tên tên cướp đầu lĩnh khôi ngô mê hoặc thật rồi. Anh giận lắm và nghĩ: “Ngay từ đầu mình đã đoán không sai… thôi, mình phải nghĩ cách khác trừ khử tên tên cướp đầu lĩnh vậy”. Đến đêm thứ ba, tin là người con gái đã mê mình, tên tên cướp đầu lĩnh ở lại trong buồng với cô. Nhưng hắn vừa ôm lấy cô thì cô đã kịp lấy cây kim có tẩm thuốc độc rạch một cái vào tay hắn. Hắn kêu lên một tiếng rồi hoảng hốt cất tiếng hỏi:

-Nàng làm cái gì vậy? Cô gái liền khéo léo lên tiếng:

-ại, em xin lỗi chàng! Em vừa lấy cái kim ra khâu lại cái khăn mà quên chưa cất, chàng có đau lắm không?

-Không, không việc gì! Nói rồi hắn lại ôm chầm lấy nàng. Chợt hắn ngã vật ra, nằm lịm đi như ngủ say. Cô gái liền mở cửa buồng chạy ra ngả đồi phía tây. Đêm tối giơ bàn tay ra không thấy. Cô gái mừng lắm, nhưng chạy đến bờ rào thì chẳng thấy người anh đâu cả. Cô hoảng quá đang nhìn trước, nhìn sau thì một tiếng quát vang lên:

-Ai đó! Mấy tên lính chạy đến, bắt cô dẫn quay về buồng. nơi đây tên tướng giặc chỉ còn là một cái xác. Tên phó tướng nghe tin chạy đến. Nó biết ngay là người con gái đã giết chết đầu lĩnh của nó. Nó rút gươm đâm chết cô ngay. Nhưng cũng ngày hôm sau, nó ra lệnh cho quân lính của nó mau mau rút lui về nước. Vì nó nghĩ bụng: ở một nơi mà một đứa con gái cũng dám xông vào sào huyệt của bọn chúng để giết tên chủ tướng, thì nơi đó không nên ở lại lâu thêm. Nhất là hắn lại nghe tin quân lính của nhà vua cũng đang trên đường đến đây để trừ khử chúng. Trước khi đi, bọn chúng không quên vơ vét gia sản của bà con xung quanh lâu nay đã phục dịch chúng. Người anh cả của người con gái, sau khi tìm được xác em, đã cùng bà con chôn cất cô rất chu đáo. Anh quay về nhà, lòng đau buồn vô hạn. Ngày đi thì có đủ hai người anh em. Ngày về chỉ có một mình anh. Cha mình rồi sẽ sống ra sao? anh ân hận vô cùng vì đã nghi ngờ chính em mình. Nếu đêm thứ ba anh vẫn đến đón thì biết đâu em gái anh đã chẳng thoát được khỏi tay bọn ác quỷ. Về đến nhà, anh kể hết sự tình rồi nhận tội với cha. Cha anh giận quá đuổi anh đi ngay. Anh lên rừng, buồn rầu, rồi sau đó chết đi hóa thành con ve kim cứ kêu và tự than trách một mình. Bà con trong vùng thương tiếc người con gái mảnh khảnh, da trắng mát đã chết đi để cứu bà con cả vùng gần xa khỏi tai họa lớn.

Bà con dựng một cái ôm nhỏ để tưởng nhớ cô. Bà con thường đem hoa đến trồng ở quanh ôm. Một lần có một ông cụ mang đến một cây hoa lấy từ trong rừng về. Hoa trắng muốt, năm cánh nở như sao và đặc biệt về đêm có mùi hương thật ngát, thật đậm phảng phất như có cả mùi trầm hương. Hoa kết thành chuỗi dài nở từ thấp đến cao, mỗi ngày nở một vài bông như để dành, để dụm về sau. Loài hoa ấy chưa có tên. Các cụ già liền bàn nhau lấy tên người con gái đặt tên cho hoa để sau này thấy hoa thì nhớ người. Tên cô là Huệ, nên hoa ấy ngày nay ta gọi là hoa Huệ