Vì sao các thiết bị vũ trụ chở người phải có thiết bị cấp cứu?

Ngày 27 tháng 9 năm 1983, tại sân bay vũ trụ Baikonur của Nga, khi tàu vũ trụ “Liên minh T-10A” sắp cất cánh, động cơ tầng 1 của tên lửa đẩy bất ngờ bùng nổ. Trong khoảnh khắc, tên lửa và tháp cứu hộ phía trên tách ra, đưa hai nhà du hành bắn lên cao khoảng 1 km và giúp họ thoát khỏi nguy hiểm. Đó chính là nhờ thiết bị cấp cứu.

Tàu vũ trụ có người lái là một hoạt động có mức độ mạo hiểm rất cao. Từ lúc phóng, bay trên quỹ đạo cho đến khi trở về mặt đất, bất cứ thời điểm nào cũng có thể xuất hiện nguy hiểm bất ngờ.

Từ năm 1961, khi con tàu đầu tiên đưa nhà du hành vào vũ trụ, Liên Xô và Mỹ đã có 14 nhà du hành không may gặp nạn. Vì vậy, các nhà thiết kế phải chế tạo hệ thống cứu hộ hoàn chỉnh, coi việc bảo vệ sinh mạng nhà du hành là nhiệm vụ cực kỳ quan trọng. Những thiết bị này bao gồm ghế phóng, tháp cứu hộ và khoang ngồi có thể tách khỏi con tàu. Trường hợp ở sân bay vũ trụ Baikonur kể trên chính là sử dụng thiết bị thoát nạn của tháp cứu hộ.

Trong giai đoạn phóng, tàu vũ trụ có người lái thường dùng ghế phóng hoặc tháp cứu sinh. Trong giai đoạn trở về Trái Đất, thường dùng ghế phóng hoặc khoang tách rời. Khi đang ở trên quỹ đạo, nếu xảy ra sự cố, tàu có thể tìm cách áp sát và nối với một tàu vũ trụ khác để cứu nhà du hành, hoặc nhà du hành chuyển sang khoang tách rời để bay đến một thiết bị vũ trụ có người lái khác.

Nhờ có thiết bị cấp cứu, mức độ an toàn của các nhà du hành vũ trụ được nâng cao đáng kể. Có thông tin cho rằng độ an toàn của các chuyến du hành vũ trụ hiện nay đã đạt trên 95%.