Truyền thông số liệu là gì?

Trước khi nói về truyền thông số liệu, hay truyền thông dữ liệu, cần nhắc đến một khái niệm liên quan là truyền thông tương tự. Trong đời sống hằng ngày có rất nhiều ví dụ về truyền thông tương tự: chương trình phát thanh truyền qua không trung, chương trình truyền hình vô tuyến, truyền hình cáp bằng cáp quang hoặc cáp đồng trục, cũng như điện thoại thông thường truyền tiếng nói. Ngay trong gia đình, các thiết bị như điện thoại, máy quay video, máy CD, máy VCD và dàn âm thanh đều truyền thông tin qua tín hiệu âm tần hoặc thị tần. Tóm lại, truyền thông tương tự truyền tải các tín hiệu tương tự của âm thanh và hình ảnh.
Truyền thông số liệu là việc truyền tải, trao đổi và xử lý dữ liệu nhị phân bằng hệ thống truyền thông giữa máy tính với máy tính hoặc giữa máy tính với thiết bị đầu cuối. Đây là phương thức thông tin kết hợp giữa kỹ thuật máy tính và kỹ thuật truyền thông. Điểm khác biệt chủ yếu giữa truyền thông số liệu và truyền thông tương tự là truyền thông số liệu truyền dữ liệu ở dạng nhị phân. Dữ liệu ấy có thể là chữ cái, con số, chữ Hán, ký hiệu được mã hóa nhị phân, cũng có thể là âm thanh, video, tranh ảnh đã được số hóa.
Liên quan đến khái niệm này còn có hệ thống thông tin tương tự và hệ thống thông tin số. Hệ thống truyền thông tương tự truyền tín hiệu tương tự, còn hệ thống truyền thông số truyền tín hiệu số. Dĩ nhiên, dùng hệ thống tương tự thì có thể truyền thông tương tự, dùng hệ thống số thì có thể truyền thông số. Nhưng các tổ hợp khác cũng có thể thực hiện nếu áp dụng kỹ thuật chuyển đổi phù hợp. Khi truyền dữ liệu số qua hệ thống truyền thông tương tự, đầu phát trước hết phải biến đổi dữ liệu nhị phân thành tín hiệu tương tự rồi đưa vào hệ thống để truyền tải; đầu thu phải giải tín hiệu tương tự trở lại thành dữ liệu nhị phân ban đầu. Quá trình này do modem thực hiện.
Tương tự, khi truyền thông tin tương tự qua hệ thống truyền thông số, trước khi truyền phải số hóa tín hiệu tương tự; sau khi nhận phải hoàn nguyên tín hiệu số thành tín hiệu tương tự. Mạng điện thoại truyền thống thuộc hệ thống truyền thông tương tự, còn mạng số nghiệp vụ tổng hợp ISDN thuộc hệ thống truyền thông số. Xu hướng phát triển về sau là số hóa và truyền thông số; trong tương lai, điện thoại và truyền hình chúng ta sử dụng đều sẽ dần được số hóa.