Vì sao gọi xenluloza là chất dinh dưỡng thứ bảy?

Mọi người đều biết sáu loại hợp chất trong thực vật: đường, chất béo, protein, vitamin, chất vô cơ và nước, là sáu loại chất dinh dưỡng không thể thiếu được cho cơ thể người. Gần đây có nhiều nhà dinh dưỡng học đã quy cellulose là loại “chất dinh dưỡng thứ bảy” cần cho cơ thể người. Tuy cơ thể không thể trực tiếp thu nhận năng lượng từ cellulose, cũng không thể đưa cellulose tham gia quá trình “thay thế chuyển hóa” hay còn gọi là quá trình đồng hóa, thế nhưng đối với cơ thể người, cellulose có tác dụng hết sức quan trọng đối với sức khỏe.

Cellulose là chất cơ bản tạo nên thân thực vật, tạo thành màng tế bào ở rễ, cành, lá và các bộ phận khác, các thực phẩm mà ta thường dùng như rau xanh, dưa, quả đều có nhiều cellulose. Người ta quy các loại thức ăn mà enzyme tiêu hóa của người không tiêu hóa được là thực phẩm họ cellulose, là thức ăn thô.

Nhưng cellulose là gì? Từ góc độ hóa học, cellulose thuộc họ đường, hầu như có cùng thành phần hóa học, chúng như là ““anh em sinh đôi””: cellulose giống như do nhiều phân tử glucose kết nối với nhau mà thành. Điểm khác nhau giữa cellulose và tinh bột là liên kết trong phân tử của chúng khác nhau. Khi thức ăn tinh bột vào cơ thể người, tinh bột bị enzyme biến thành các phân tử glucose làm thành nguồn năng lượng chính của cơ thể. Trong cơ thể người không có enzyme tiêu hóa cellulose. Cellulose chỉ như kẻ “lữ hành” đi hết vòng trong bộ máy tiêu hóa rồi bị thải ra ngoài. Trong cơ thể động vật có enzyme tiêu hóa cellulose, nên các loại lá xanh, cỏ có thành phần chính là cellulose, động vật hấp thụ và chuyển hóa chúng thành nguồn năng lượng.

Thế thực phẩm cellulose có lợi gì cho sức khỏe người? Cellulose tuy không được cơ thể người tiêu hóa, hấp thụ nhưng nó xúc tiến nhu động của ruột, tăng cường chức năng của ruột. Cellulose được các vi sinh vật trong ruột phân giải một ít (khỏang 5%) sinh ra axit lactic, inositol, vitamin K… và được cơ thể hấp thụ.

Thức ăn cellulose ngày càng được coi trọng do nhận thức về ăn uống ngày càng hiện đại. Ngày nay y học đã phát hiện nhiều loại bệnh: bệnh béo phì, bệnh tiểu đường, bệnh tim mạch… đều liên quan đến trạng thái quá thừa dinh dưỡng, liên quan đến việc không đủ thức ăn cellulose. Ngày nay, người ta dùng táo (một quả táo 60 g có khỏang 5 g cellulose) làm thức ăn và làm thuốc chữa bệnh có hiệu quả rõ rệt. Nói chung hằng ngày nên chú ý ăn các thức ăn có cellulose khỏang 6-7 g là thích hợp. (Tương đương với lượng cellulose trong 40 g cải bắp, 70 g cà rốt hoặc 80 g táo).