Tại sao động vật có thể cho chúng ta cảm giác yêu hoặc ghét?

Trong truyện cổ tích, các nàng công chúa xinh đẹp và hiền hậu thường có những con vật nhỏ đáng yêu đi bên cạnh. Chúng thông minh, hoạt bát, chẳng khác nào những thiên sứ nhỏ. Nhiều bạn nhỏ cũng rất yêu quý chó, mèo. Nhưng cũng có những loài động vật không chỉ bị gán vai ác trong truyện cổ tích mà còn khiến con người căm ghét. Vậy vì sao động vật có thể tạo cho chúng ta cảm giác yêu hoặc ghét như vậy?

Vấn đề này đã thu hút sự chú ý của các nhà khoa học. Qua điều tra và thống kê, họ phát hiện phản ứng yêu ghét của con người đối với động vật chủ yếu đến từ ba phương diện: trực giác, tập tục truyền thống và nhận thức được hình thành từ lâu đời.

Trực giác là phản ứng đầu tiên của con người khi gặp một loài vật. Những động vật có dáng vẻ, khuôn mặt tương đối giống người thường dễ tạo thiện cảm hơn. Chẳng hạn, loài khỉ tuy nghịch ngợm và đôi khi còn bày ra vài trò trêu chọc tai quái, nhưng suốt hàng nghìn năm qua con người vẫn yêu thích chúng. Ngược lại, thân hình uốn lượn của loài rắn rất khác với hình dáng con người; dù là rắn không độc và có màu sắc đẹp, đa số người vẫn sợ và tránh xa.

Tập tục truyền thống cũng ảnh hưởng lớn đến cảm giác yêu ghét của con người đối với động vật. Ví dụ, chim khách thường được yêu mến vì tượng trưng cho điều tốt lành; còn quạ lại bị nhiều người ghét vì trong mắt họ, quạ gắn với sự xui xẻo. Tất nhiên, do khác biệt tập quán, tình cảm của mỗi người đối với cùng một loài vật cũng có thể không giống nhau. Có người xem rùa là biểu tượng của sức khỏe và tuổi thọ, nhưng cũng có người lại liên tưởng rùa với sự sợ hãi, rụt rè và yếu đuối.

Trong nhiều trường hợp, cảm giác yêu ghét của con người đối với động vật bắt nguồn từ nhận thức lâu đời về chúng. Ví dụ, ruồi và ong đều là côn trùng phát ra tiếng “vù vù”, nhưng ruồi gieo rắc vi khuẩn gây bệnh nên bị ghét, còn ong giúp thụ phấn cho hoa nên được yêu mến.

Vì vậy, tình cảm yêu ghét của con người đối với động vật được hình thành từ nhiều nguyên nhân. Bề ngoài đáng yêu đúng là một lợi thế, nhưng thói quen của loài vật và tập tục truyền thống cũng là những yếu tố quan trọng tạo nên cảm nhận của con người.