Tại sao những bông hoa sặc sỡ màu sắc thường không có mùi thơm, còn hoa thơm thì lại thường có màu trắng?
Màu sắc sặc sỡ của hoa là một trong những lý do quan trọng khiến con người yêu thích chúng. Không ít loài hoa quý và đẹp như hoa hồng, mẫu đơn, thược dược, đỗ quyên, sơn trà, báo xuân... có màu sắc rực rỡ và rất được ưa chuộng. Vậy những bông hoa màu trắng chẳng lẽ không tao nhã sao? Sự thật không phải vậy. Rất nhiều loài hoa quý được yêu thích như bạch lan, hàm tiếu, ngọc lan, nhài, thủy tiên, quế hương... đều có màu trắng, hơn nữa lại có mùi hương cực kỳ dễ chịu. Hoa màu trắng hoặc thuần trắng thường có chung một đặc điểm: trang nhã, hương thơm thanh thoát, đem lại cảm giác yên tĩnh, cao quý. Mùi thơm của hoa bắt nguồn từ vài loại hoặc vài chục loại dầu thơm dễ bay hơi. Chúng thường tỏa ra khi hoa nở, rồi dần mất đi khi hoa tàn.
Tất nhiên, con người thích nhất những loài hoa vừa đẹp vừa thơm, nhưng thiên nhiên không hào phóng như vậy. Bởi hoa nở và tỏa hương không phải để con người thưởng thức, mà để kết quả. Màu sắc và mùi thơm là phương thức hấp dẫn côn trùng truyền phấn. Tuy nhiên, yêu cầu của côn trùng đối với hoa không “khắt khe” như con người. Nhiều loài côn trùng chỉ dựa vào màu sắc là có thể nhận biết chính xác hoa nào phù hợp để lấy mật, còn mùi thơm đối với chúng không có nhiều ý nghĩa.
Một số loài côn trùng khác lại rất nhạy cảm với mùi hương của hoa. Chỉ cần có khác biệt nhỏ, chúng cũng phân biệt được, vì chúng chủ yếu dựa vào khứu giác để tìm đúng đóa hoa cần “ghé thăm”; hoa có đẹp hay không đối với chúng không quan trọng. Trong quá trình tiến hóa, thực vật thường có xu hướng loại bỏ những phần dư thừa trên cơ thể. Đối với hoa cũng vậy. Nếu màu sắc sặc sỡ đã đủ phát tín hiệu mời gọi côn trùng và chắc chắn được đáp lại, thì việc tỏa hương nồng nàn trở thành thừa. Tương tự, nếu hoa đã có mùi hương đặc trưng thì sắc màu rực rỡ cũng không còn quá cần thiết. Còn những loài hoa nhờ gió hoặc nhờ nước truyền phấn thì không cần hấp dẫn côn trùng, nên thường không có cả màu sắc nổi bật lẫn hương thơm.
