Tại sao phải xây dựng kiến trúc ngầm ở dưới đất?

Nói đến kiến trúc ngầm dưới đất, rất nhiều người sẽ liên tưởng ngay rằng đó là do nhu cầu của chiến tranh. Quả thực, nhiều công trình phòng tránh được xây dựng dưới đất, nguyên nhân ban đầu là do yêu cầu chiến sự. Nhất là trong Chiến tranh thế giới thứ hai và sau khi xuất hiện vũ khí hạt nhân, rất nhiều nước đã xây dựng có điều kiện sâu xuống lòng đất các xí nghiệp công nghiệp quan trọng, trung tâm chỉ huy thông tin, các công trình kinh tế trọng yếu như nhà máy điện, nhà máy nước v.v...

Cùng với sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế, quá trình “đô thị hóa” hiện đại cũng đang tăng lên nhanh chóng. Số lượng thành phố tăng nhanh, phạm vi thành phố ngày càng mở rộng, dân số thành phố tăng mạnh, từ đó gây nên các mâu thuẫn như không gian sinh sống chen chúc, giao thông ùn tắc, cơ sở hạ tầng lạc hậu v.v..., dẫn đến môi trường ngày càng xấu đi. Số đất có thể sử dụng trong thành phố là có hạn, điều đó đặt ra nhu cầu phát triển theo hướng dưới lòng đất. Lợi dụng khoảng không gian bên trên thành phố tức là phát triển các kiến trúc cao tầng, hệ thống giao thông trên cao v.v...; còn một hướng khác là lợi dụng khoảng không gian dưới lòng đất. Tháng 5 năm 1981, Ủy ban Tài nguyên thiên nhiên của Liên hợp quốc đã xác định rằng khoảng không gian dưới lòng đất có thể làm dịu một cách hiệu quả mâu thuẫn về tài nguyên đất đai.

Ngoài các công trình dưới lòng đất phục vụ mục đích quân sự, còn có rất nhiều công trình kiến trúc thích hợp với việc lợi dụng nhiều tầng ngầm dưới đất. Chúng không những có thể dùng làm gara ô tô cỡ lớn, kho tàng, trung tâm biến áp và phân phối điện, mà còn khá thích hợp làm trung tâm thương nghiệp, thậm chí có thể từng vùng liên kết với nhau hợp thành một thành phố dưới lòng đất.

Đường tàu điện ngầm có sức chứa lớn, tốc độ nhanh, dùng điện làm động lực, do đó ít ô nhiễm. Đây là biện pháp hiệu quả để giải quyết vấn đề giao thông bận rộn ở các thành phố lớn, có thể làm giảm rất nhiều lượng khí thải của ô tô trên mặt đất, có lợi cho việc bảo vệ môi trường.

Dưới lòng đất là một thế giới yên tĩnh, rất ít bị ô nhiễm tiếng ồn; hơn nữa mùa đông thì ấm, mùa hè thì mát, vừa thích hợp cho việc cư trú, vừa tương đối tiết kiệm năng lượng. Tuy nhiên, việc xây dựng nhiều nhà ở dưới lòng đất trong tình hình hiện nay vẫn còn khó khăn, bởi giá thành xây dựng dưới lòng đất tương đối cao, thi công khó, còn cần dựa vào sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật để phát triển dần dần. Có một số nước, để tiết kiệm năng lượng, đã xây dựng thử nghiệm nhà ở, trường học, thư viện v.v... ngầm dưới đất, có thể tiết kiệm đến 70% năng lượng. Một số công trình còn lắp đặt thiết bị lợi dụng năng lượng Mặt Trời, khiến nhu cầu về nguồn năng lượng nhân tạo lại càng ít hơn.

Trung Quốc là nước đông dân, diện tích cư trú bình quân trên đầu người tương đối thấp. Phát triển kiến trúc dưới lòng đất một cách thích hợp sẽ phát huy tác dụng thực tế và hiệu quả hết sức lớn lao.