Vì sao vải không ở dạng sợi dệt lại không phải là giấy?

Về thành phần hóa học, bông vải chính là xenluloza, một loại cao phân tử thiên nhiên. Khi bông vải được kéo thành sợi rồi dệt bằng sợi ngang và sợi dọc, tức sợi canh và sợi chỉ, người ta thu được vải có độ bền nhất định. Giấy cũng có thành phần hóa học là xenluloza, được sản xuất từ các loại thực vật có sợi như gỗ, rơm rạ, lau lách rồi chế tạo thành lớp mỏng. Điều này nghe khá giống với vải không dệt. Vậy tại sao vải không dệt lại không phải là giấy?

Dù giấy và vải không sợi dệt đều là những tấm mỏng làm từ xenluloza, công nghệ chế tạo của chúng có nhiều điểm khác nhau.

Để sản xuất giấy, người ta phải biến nguyên liệu sợi thực vật thành bột giấy. Muốn tạo bột giấy, vật liệu có sợi phải được xử lý bằng nhiều loại hóa chất, qua giai đoạn đập sợi để phá bỏ lớp vỏ ngoài, nhờ đó các phân tử cao phân tử được giải phóng và trải dài. Sau đó, qua các công đoạn để lắng, ép phẳng, sấy, người ta mới tạo được giấy. Phân tử cao phân tử xenluloza rất dài; dọc theo phân tử thường có lực hấp dẫn lớn do liên kết hyđro. Sau khi đập, các phân tử xenluloza duỗi ra và nhờ lực hấp dẫn mà xoắn lại với nhau, làm giấy có độ dai khá tốt. Bột giấy càng được đập kỹ thì giấy càng mịn, mật độ càng đồng đều. Vì vậy người ta thường nói “không đập thì không thành giấy”. Giấy càng mịn mặt thì càng khó hư hỏng; nhưng khi gặp nước, liên kết hyđro giữa các phân tử giấy bị phân tử nước phá vỡ, nên giấy dễ bị bục. Còn với vải không sợi dệt, sau khi vật liệu sợi được gia công thành dịch keo, người ta để lắng, ép, rồi dùng các phương pháp hóa học hoặc nhiệt để kết dính các sợi với nhau. Tên gọi “vải không sợi dệt” cho thấy loại vải này không qua giai đoạn kéo sợi, nhưng cũng không trải qua các bước xử lý như khi sản xuất giấy. Vì vậy, nó không phải là giấy mà là vải không dệt. Vải không sợi dệt được dùng làm vải lót, vải dán tường, thay tã lót truyền thống... Loại vật liệu này không dùng để viết, in hoặc vẽ, nên không được xem là giấy.

Trong lịch sử văn minh nhân loại, vải thực ra xuất hiện sớm hơn giấy rất nhiều. Năm 1957, người ta khai quật tại Bá Kiều, thuộc thành phố Tây An, được một loại giấy thời Tây Hán, tức thế kỷ thứ hai trước Công nguyên. Qua phân tích kiểm nghiệm, đó là giấy chứ không phải vải. Phát hiện này cho thấy giấy đã được phát minh sớm hơn nhiều so với giấy Thái Luân năm 105 Công nguyên.