Tại sao lại phải cắt tỉa cành lá cho cây bông?

Việc cắt tỉa cành lá cho cây bông có tác dụng rất lớn trong tăng sản lượng. Bởi vì sau khi cắt tỉa, trước hết có thể điều chỉnh tình trạng chất dinh dưỡng trong cơ thể cây, giảm sự tiêu hao dinh dưỡng vô ích, giúp quả bông non có đủ chất dinh dưỡng để sinh trưởng và phát dục, từ đó giảm rụng bông và giúp bông chín sớm. Thứ hai, cắt tỉa cành cải thiện điều kiện thông gió trong ruộng bông, làm tiểu khí hậu ruộng bông tốt hơn, tăng nhiệt độ, giảm độ ẩm, giúp nụ hoa ở tầng dưới cũng nhận đủ ánh sáng, tăng năng suất quang hợp và hạn chế hoạt động của sâu bệnh, giảm bông hỏng. Kỹ thuật cắt tỉa cành lá cho cây bông gồm cắt tỉa cành, cắt ngọn, tỉa tâm biên, cắt lá già, lá bệnh, cành rỗng và cắt mầm thừa. Tuy nhiên, do tình hình sinh trưởng của cây bông khác nhau, thời kỳ cắt tỉa và phương pháp cũng có điểm khác nhau, không thể áp dụng máy móc. Cần căn cứ vào tình hình sinh trưởng của từng cây bông để vận dụng linh hoạt.

Cắt tỉa cành lá: cành lá của cây bông, còn gọi là cành dinh dưỡng hoặc cành đực, không trực tiếp ra hoa kết quả nhưng lại tiêu hao nhiều chất dinh dưỡng, khiến cành quả ra hoa kết quả muộn. Hơn nữa, cành lá sinh trưởng nhanh, dễ che phủ quá nhiều làm ánh sáng không đủ, thường dẫn đến cành cây phát triển kém và tăng rụng quả bông. Vì vậy phải cắt tỉa bớt cành lá. Việc cắt cành lá thường tiến hành sau khi cây bông xuất hiện nụ hoa, khi có thể phân biệt rõ cành quả và cành lá.

Cắt ngọn: sau khi cây bông lớn đến một thời kỳ nhất định, cắt bớt mầm ngọn trên thân chính gọi là cắt ngọn. Mục đích chủ yếu của tỉa ngọn là ngăn chồi ngọn trên thân chính phát triển tùy tiện trong thời kỳ kết quả, tiêu hao chất dinh dưỡng, giúp chất dinh dưỡng tập trung cung cấp cho nụ bông và quả bông phát dục. Nhờ vậy có thể giảm rụng nụ bông, tăng kết quả và giúp cây sớm ra hoa. Đây là một biện pháp quan trọng nhất trong kỹ thuật cắt tỉa. Nói chung, thời gian tỉa ngọn tốt nhất là khoảng 75 ngày trước khi có sương sớm, thường từ hạ tuần tháng 7, khoảng tiết Đại thử, đến Lập thu, tức thượng tuần tháng 8, là tương đối phù hợp.

Tỉa tâm biên: đầu ngọn của cành quả gọi là tâm biên. Tỉa tâm biên chính là ngắt bớt ngọn của cành quả. Tác dụng của phương pháp này chủ yếu là ngăn mầm ngọn của cành quả tiếp tục sinh trưởng sang bên, điều tiết chất dinh dưỡng trong cây bông, cải thiện thông gió và chiếu sáng, từ đó giảm rụng nụ hoa bông và tăng sản lượng. Tỉa tâm biên thường phải tiến hành theo từng đợt, nên ngắt sớm và ngắt nhẹ. Thời gian tỉa tâm biên nên chọn khi trên cành quả đã có số lượng đốt quả nhất định. Nói chung, cành quả ở phần giữa và dưới có 3 – 4 nụ hoa, phần trên có 2 – 3 nụ là được. Nên thực hiện khi cành quả của cây chưa đan xen vào nhau hoặc ruộng bông chưa có hiện tượng che phủ dày.

Cắt tỉa lá già, lá bệnh và cành rỗng: khi mật độ cây bông khá dày, cây sinh trưởng rậm rạp, cản trở thông gió và ánh sáng, vào thời kỳ ra hoa có thể ngắt bớt những lá già ở phía thân chính một cách thích hợp, tạo ruộng thông gió, thông sáng tốt hơn, giảm độ ẩm và giảm nụ bông hỏng. Đến thời kỳ nở bông tơ, nếu cây bông vẫn có hiện tượng quá dày, có thể tiếp tục ngắt tỉa bớt lá già và cắt những cành quả rỗng mà quả bông đã rụng hết.

Cắt tỉa mầm thừa: khi ngắt ngọn quá sớm, ở thân chính và các đốt của cành quả thường sinh ra nhiều mầm lá nhỏ. Những mầm này thường không thể kết quả, vừa tiêu hao chất dinh dưỡng vừa dễ tạo sự che lấp, ảnh hưởng đến sự phát dục của nụ hoa bông, nên được gọi là “mầm thừa”. Nên thấy là ngắt ngay.

Thực nghiệm chứng minh, cây bông sau khi được cắt tỉa, hiện tượng rụng bông có thể giảm khoảng 12%.