Gọi điện thoại mà có hiện tượng hồi âm là sao vậy?

Hiện tượng hồi âm ở đâu cũng có. Khi ta nói to trong hang núi, chỉ lát sau sẽ nghe vọng lại một loạt hồi âm. Nguyên nhân là tiếng nói truyền vào hang rồi sau một khoảng thời gian phản xạ trở lại. Điều này cho thấy sự lan truyền của âm thanh cần một quãng thời gian nhất định.

Khi gọi điện thoại cũng có thể có hồi âm như vậy. Chỉ có điều sóng điện truyền tải âm thanh có vận tốc ánh sáng, một giây có thể vòng quanh Trái Đất bảy vòng. Thông thường, khoảng cách điện thoại trong thành phố rất gần nên hiện tượng hồi âm xảy ra quá nhanh, khiến ta không cảm nhận được. Nhưng nếu gọi điện thoại đường dài quốc tế thì lại khác. Bởi điện thoại quốc tế ở khoảng cách xa thường được truyền tải bằng vệ tinh thông tin trên bầu trời. Chúng ta biết vệ tinh viễn thông đồng bộ ở độ cao khoảng 36 triệu mét, tức 36 nghìn km, so với mặt đất. Với cùng một vệ tinh viễn thông đồng bộ, tín hiệu điện thoại từ trạm mặt đất vệ tinh ở điểm A qua vệ tinh chuyển phát đến trạm mặt đất vệ tinh ở điểm B, rồi phản hồi về trạm mặt đất vệ tinh ở điểm A. Hành trình hai lần lên và hai lần xuống này dài khoảng 144 triệu mét. Nếu tính theo vận tốc lan truyền của sóng điện mỗi giây là 300 triệu mét, tức 300.000 km, thì thời gian lên trời xuống đất ước khoảng 0,54 giây. Không nên coi thường khoảng chậm trễ ngắn ngủi này. Khi gọi điện thoại, cứ cách 0,54 giây lại phản hồi một tiếng nói của chính mình. Điều đó gây ra nhiễu hồi âm khó chịu cho cả hai bên, khiến người nghe phân tâm. Đó chính là hiện tượng hồi âm trong điện thoại.

Để xóa bỏ hiện tượng này, các chuyên gia đã nghiên cứu chế tạo thiết bị triệt hồi âm. Nó được thiết kế dựa trên đặc điểm là người sử dụng điện thoại khi nói thì không nghe, khi nghe thì không nói. Thiết bị này được lắp ở tuyến đường dây thông tin của trạm mặt đất vệ tinh ở hai đầu. Khi thuê bao bên A nói, tín hiệu điện thoại truyền sang bên B, đường điện triệt hồi âm sẽ đi vào thiết bị làm suy giảm khi nối thông đường truyền, nhờ đó giảm nhẹ hồi âm. Khi bên A nghe bên B nói, thiết bị triệt hồi âm sẽ ngắt đường truyền phát từ bên A để phòng chống tín hiệu tiếp nhận quay trở về đối phương qua đường truyền lời phát đi, tạo nên nhiễu. Tuy nhiên, trong đường điện ức chế hồi âm, việc đóng ngắt điểm tiếp xúc theo cách máy móc để điều khiển mở và đóng đường dây truyền thông lại phụ thuộc vào việc hai bên cuộc gọi có đang nói chuyện hay không. Khi thao tác tắt bật không theo kịp nhịp độ nói chuyện của hai bên A và B, nhiễu hồi âm sẽ “thừa cơ lẻn vào”, khiến người gọi cảm thấy có hồi âm. Có khi điểm tiếp xúc tắt bật máy móc trong đường điện khống chế xảy ra sự cố, thiết bị cũng mất tác dụng triệt hồi âm. Khi đó trong máy điện thoại lại xuất hiện hiện tượng hồi âm.

Để khắc phục nhược điểm của thiết bị triệt hồi âm, người ta phát minh ra thiết bị triệt tiêu hồi âm. Nó được thiết kế dựa trên nguyên lý tín hiệu âm dương triệt tiêu lẫn nhau. Thiết bị triệt tiêu hồi âm được lắp ở hai đầu đường dây thông tin vệ tinh. Khi A nói chuyện, đường điện triệt tiêu hồi âm sẽ hoạt động: nó lấy mẫu tín hiệu lời nói bên A phát ra, đảo ảnh qua đường điện số và biến thành tín hiệu triệt tiêu hồi âm ngược lại, rồi tạm thời lưu trữ. Khi tín hiệu lời nói từ A đến B, tín hiệu hồi âm lại được đưa về bên A. Lúc này, tín hiệu triệt tiêu có cực tính ngược đã chuẩn bị sẵn lập tức ra đón, khiến tín hiệu hồi âm biến mất. Tuy nhiên, có lúc tín hiệu triệt tiêu chạy ra chậm một chút, nhiễu hồi âm không được triệt tiêu hết và đường dây vẫn còn hiện tượng hồi âm nhẹ.