Thế nào là hiện tượng người tự bốc hoả?
Một vị khách đến gõ cửa nhà bà Reeser, một phụ nữ lớn tuổi đã về hưu sống tại bang Florida, Mỹ. Chờ mãi không thấy ai ra mở cửa, người khách gọi thêm người phá cửa. Khi vào trong nhà, họ thấy trên chiếc ghế bành, chủ nhân đã cháy thành than, chỉ còn lại một bàn chân đi giày vải, trong khi đồ đạc xung quanh hầu như vẫn nguyên vẹn.
Sự việc này xảy ra vào năm 1951. Bà Reeser chỉ là một trong nhiều trường hợp được lịch sử ghi nhận là nạn nhân của một cái chết rất kỳ lạ: tự bốc hỏa thành than. Vào năm 1660, dư luận Paris từng rộn lên vì vụ cháy “tự nhiên” của một phụ nữ nghiện rượu nặng, sau đó chỉ còn lại vài đốt ngón tay và chiếc sọ.
Điều lạ là trong mọi vụ cháy, các nạn nhân đều để lại những dấu hiệu giống nhau: thân thể hóa than, nhưng bao giờ cũng còn sót lại một bộ phận không cháy trụi, thường là cẳng chân hoặc bàn chân, và bộ phận ấy lại nguyên vẹn đến kỳ lạ.
Người ta không hiểu lửa từ đâu mà ra, bởi xung quanh nạn nhân, thường được tìm thấy trong tư thế ngồi trên ghế, lửa hầu như không gây hư hại. Chính vì vậy, các nhà quan sát thời đó không chút nghi ngờ, một mực cho rằng ngọn lửa nhất thiết phải khởi phát từ phủ tạng của nạn nhân vì một lý do nào đó không rõ và bất ngờ. Từ đó, hiện tượng bí ẩn này lâu nay vẫn được gọi là “vụ cháy người tự phát”. Vậy vì sao con người có thể tự bốc hỏa?
Các nhà khoa học đã nghiên cứu và đưa ra một lời giải thích hợp lý hơn cả. Đó là hiện tượng “hiệu ứng đèn cầy”, hoàn toàn không có gì siêu nhiên. Theo giả thuyết này, ngọn lửa truyền sang thân thể nạn nhân từ một nguồn bên ngoài, rồi từ từ thiêu cháy cơ thể người đó giống như một cây nến đang cháy.
Nhìn chung, kịch bản thường diễn ra giống nhau: do một sự cố về tim hoặc bị ngã, nạn nhân tắt thở. Ngọn lửa từ một vật trung gian như thuốc lá, tẩu thuốc hoặc một cây đèn cầy cháy lan sang quần áo, rồi bén đến da và lớp mỡ nằm ngay dưới da. Khi tiếp xúc với lửa, lớp mỡ này tan chảy, thấm vào các lớp vải tiếp xúc với nạn nhân. Trong phần lớn trường hợp, đó là quần áo đang mặc hoặc lớp vải phủ ghế tựa nơi nạn nhân ngồi. Vải thấm mỡ sẽ cháy âm ỉ trong nhiều giờ. Quá trình cháy này tạo ra và duy trì một ngọn lửa có nhiệt độ xấp xỉ 600 độ C, không đủ để phá hủy cả căn phòng nhưng đủ để thiêu hủy xác chết tại nơi ngọn lửa phát sinh.
Sự cháy chậm kéo dài có thể làm hư hại một số bộ phận của cơ thể, nhưng không làm tất cả cháy thành tro, vì vậy vẫn để lại một vài bộ phận hoàn toàn lành lặn. Mark Benecke, bác sĩ pháp y tại Đại học Cologne ở Đức, giải thích rằng lửa chỉ thiêu hủy các mô của cơ thể người chết nằm phía trên ngọn lửa. Hai bàn chân và cẳng chân thường còn nguyên vẹn vì chúng nằm bên dưới ngọn lửa.
Lửa thường bắt đầu cháy từ hai đùi của một người đang ngồi, đa số là người già hoặc người đứng tuổi, tức lớp người dễ gặp tai biến về tim khiến họ ngồi bất động, hoặc những người đang say rượu khi thảm cảnh xảy ra. Chính rượu cũng tạo điều kiện thuận lợi cho loại tai nạn này. Trước hết, người say ít chú ý đến nguồn lửa mà họ đang cầm trong tay; sau nữa, rượu góp phần làm hình thành mô béo, trong khi mỡ lại là chất đốt chính trong các vụ cháy chậm như vậy.
Rõ ràng, hiện tượng người cháy “tự nhiên” hay “tự phát” lâu nay chủ yếu là huyền thoại hoặc sự huyễn hoặc, được nuôi dưỡng bởi trào lưu văn học kinh dị thế kỷ XIX và đặc biệt là trong các truyện tranh vui của Mỹ sau này.
