Hiếu động ở trẻ có phải là chứng hành động lung tung không?
Có những trẻ em rất hiếu động, từ sáng đến tối, ngoài thời gian ngủ ra thì hoạt động không ngừng. Vì vậy, nhiều bậc cha mẹ cảm thấy lo lắng, cho rằng con mình mắc chứng hoạt động quá nhiều. Thực ra, trẻ em hiếu động là bản tính. Hiếu động không phải là chứng động nhiều. Hai trường hợp này cần được phân biệt rõ để tránh ảnh hưởng đến sự phát triển lành mạnh của trẻ.
Trong y học, trẻ em quá hiếu động, sức chú ý phân tán, kèm theo tính cách và hành vi luôn thay đổi được coi là mắc chứng hay động. Theo kết quả điều tra ở một số trường tiểu học tại Thượng Hải, tỷ lệ phát sinh chứng hay động ở trẻ em khoảng 5-13%. Nguyên nhân có thể liên quan đến di truyền, chấn thương não hoặc môi trường.
Những biểu hiện chủ yếu của bệnh gồm: không tập trung được chú ý, có nhiều động tác lặt vặt; một số trẻ có thể ít vận động, ngồi yên trong lớp nhưng tư tưởng lại “mông lung không cố định”. Loại trẻ này hành động nhiều, nội dung hoạt động không rõ rệt; trong lớp có thể tự ngồi gọt bút chì, cắn móng tay, nghịch sách vở làm ảnh hưởng đến bạn bè xung quanh, thậm chí vô thức đánh nhau. Sau giờ học, trẻ không về nhà đúng giờ mà lang thang trên đường; phần nhiều gặp khó khăn trong học tập, thậm chí lưu ban. Để cha mẹ dễ phân biệt trẻ có mắc chứng động nhiều hay không, các bác sĩ đưa ra mấy tiêu chuẩn sau để phán đoán.
1. Sức chú ý không tập trung, tối thiểu có 3 trong 5 mục sau:
- Làm việc qua loa, không hoàn thành công việc theo từng bước.
- Lên lớp không chú ý nghe giảng.
- Sức chú ý dễ bị phân tán.
- Không thể tập trung chú ý trong thời gian dài để làm xong bài hoặc những việc khác.
- Khi tham gia trò chơi cũng khó làm đầy đủ từ đầu đến cuối.
2. Dễ bị xung động, có 3 trong 5 mục sau:
- Làm việc thiếu suy nghĩ.
- Nhiều lần bỏ dở việc này để chạy theo việc khác.
- Không thể làm một việc một cách có thứ tự, không phải do năng lực nhận thức gây nên.
- Thường gọi to vô cớ trong lớp học.
- Khi chơi tập thể, không chờ được đến phiên mình.
3. Hoạt động quá mức, tối thiểu có 2 trong 5 mục sau:
- Hay chạy nhảy hoặc leo trèo.
- Ngồi không yên hoặc đứng ngồi không ổn định.
- Không thể ngồi yên ở chỗ của mình, cứ nhấp nha nhấp nhổm.
- Khi ngủ thường hay trở mình.
- Hoạt động suốt từ sáng đến tối, không hề nghỉ ngơi.
4. Bị một bệnh nào đó trước 7 tuổi, bệnh kéo dài trên 6 tháng.
5. Loại trừ tất cả những nguyên nhân khác, kể cả nguyên nhân do giáo dục gia đình không thích đáng hoặc hành vi giáo dục không phù hợp gây nên, trẻ có biểu hiện phát triển trí tuệ rất chậm chạp.
Một khi đã chẩn đoán chính xác trẻ mắc chứng động nhiều, cần cải thiện môi trường, sửa đổi phương pháp giáo dục và kết hợp dùng thuốc theo chỉ dẫn của bác sĩ. Chỉ cần trẻ, cha mẹ, thầy giáo và bác sĩ phối hợp tích cực với nhau thì hiệu quả chữa trị nói chung là tốt, thậm chí có thể chữa khỏi hoàn toàn.
