Trí thông minh là gì?
Edison cần tính dung tích một bóng đèn hình quả lê, nên giao việc đó cho trợ lý Chapton. Hơn một tiếng đồng hồ, Chapton loay hoay với các công thức dày đặc mà vẫn chưa ra kết quả. Edison đi qua, nói: “Có gì phức tạp lắm đâu!”. Ông mang chiếc bóng ra vòi, hứng đầy nước rồi nói với Chapton: “Anh đổ nước vào ống đo, xem dung tích là bao nhiêu. Đó chính là dung tích của bóng đèn”.
Chapton vỗ trán: “Chà, thật đơn giản, có thế mà mình nghĩ mãi không ra”. Chapton đã tốt nghiệp khoa Toán, Đại học Primton, lại tu nghiệp một năm ở Đức, còn Edison mới chỉ học 3 tháng tiểu học, sau đó tự học với mẹ.
Câu chuyện trên giúp chúng ta hiểu đại khái trí thông minh là gì. Nó không đồng nghĩa với tri thức. Rõ ràng Chapton có tri thức chuyên môn cao hơn Edison rất nhiều. Ông ta căn cứ vào các công thức toán học để tính dung tích bóng đèn, nhưng lại không nghĩ ra cách đơn giản như Edison. Phản ứng nhạy bén của Edison phản ánh trí thông minh của ông, được xây dựng trên cơ sở tri thức rộng. Sự thông minh ấy có thể gọi là trí thông minh mạnh.
Các nhà tâm lý học có nhiều quan điểm và cách giải thích khác nhau về vấn đề này, nhưng đều có chung một nhận định: trí thông minh không phải là một năng lực đơn lẻ, mà là sức mạnh tổng hợp của nhiều loại năng lực. Theo điều tra tâm lý và quan điểm của các nhà tâm lý học Trung Quốc, trí thông minh được nói ở đây bao gồm khả năng quan sát, trí nhớ, sức suy nghĩ, óc tưởng tượng, kỹ năng thực hành và năng lực sáng tạo. Trí thông minh chính là sự phối hợp tốt các năng lực đó để tạo thành một kết cấu hiệu quả.
Kết cấu trí thông minh cũng giống như một chiếc xe đạp. Xe được lắp ghép bởi các phụ tùng chủ yếu như khung, bánh xe, trục giữa, moayơ, đùi đĩa... Có thể các phụ tùng đều rất tốt, nhưng nếu lắp ghép xộc xệch, xe đi vài hôm sẽ hỏng, thậm chí không đi nổi. Vì vậy, xe phải được điều chỉnh đúng cách mới có thể bon bon trên đường một cách êm ru. Nếu có phụ tùng nào bị hỏng, toàn bộ chiếc xe cũng bị ảnh hưởng.
Kết cấu của trí thông minh cũng vậy. Chúng ta cần làm cho mọi năng lực của mình được phát huy đầy đủ và nâng cao dần, đồng thời giúp các năng lực như quan sát, trí nhớ, suy nghĩ, tưởng tượng, thực hành và sáng tạo phối hợp đồng bộ, hoạt động nhịp nhàng.
