Tại sao bên cạnh cây đàn hương lại phải trồng thêm một loại cây khác?

Cây đàn hương là một loại cây kinh tế quý và nổi tiếng. Nó chứa dầu thơm gọi là “dầu đàn hương”, vì vậy gỗ đàn hương có mùi thơm lâu và rất dễ chịu. Gỗ đàn hương được dùng để tinh chế dầu đàn hương, một dược phẩm quý, đồng thời còn có thể làm hương liệu cho xà phòng đàn hương. Ngoài ra, gỗ đàn hương còn được dùng làm quạt đàn hương và nhiều đồ điêu khắc mỹ nghệ khác.

Quê hương của cây đàn hương là các vùng nhiệt đới như Ấn Độ, Indonesia… Hiện nay, phía Nam Trung Quốc cũng đã trồng được đàn hương.

Cây đàn hương, giống nhiều cây thường thấy ở phía Nam Trung Quốc, cũng là cây xanh quanh năm. Nhưng nó lại khác các loài cây khác ở một điểm: khi còn nhỏ, nó có thể sống độc lập trong một thời gian ngắn; sau khi trưởng thành, nếu bên cạnh không trồng thêm một cây khác, nó sẽ sinh trưởng kém, thậm chí không thể tiếp tục sống. Vì sao lại như vậy?

Hóa ra, trong thời kỳ cây con, đàn hương chủ yếu dựa vào phần phôi nhũ dồi dào của chính mình. Thường khi lớn đến khoảng 8 – 9 cặp lá, nguồn dinh dưỡng ấy đã dùng hết. Lúc này, trên bộ rễ của nó mọc ra từng miệng hút hình tròn, to bằng hạt ngọc, bám chặt vào rễ của thực vật khác bên cạnh để hấp thụ chất dinh dưỡng mà thực vật đó tạo ra, nhờ vậy mới tiếp tục sống.

Nếu không tìm được thực vật để hút nhờ và cung cấp chất dinh dưỡng, cây đàn hương sẽ không lớn nổi, thậm chí dần dần chết. Vì vậy, khi trồng đàn hương, nhất thiết phải trồng thêm một loài cây khác bên cạnh. Do có đặc tính như vậy, người trồng cây gọi đàn hương là “thực vật bán ký sinh”, còn cây bị nó hút chất dinh dưỡng được gọi là “thực vật ký chủ”.

Những miệng hút trên rễ cây đàn hương không phải chỉ sau khi dùng hết chất dinh dưỡng mới mọc ra; khi bộ rễ gặp ký chủ thích hợp, chúng sẽ được sản sinh và phát dục. Tuy nhiên, nếu gặp ký chủ không phù hợp, cây chỉ mọc rất ít miệng hút, thậm chí không có miệng hút phát triển hoàn chỉnh.

Trong giới tự nhiên có rất nhiều loài thực vật, nhưng không phải loài nào cũng có thể làm ký chủ cho đàn hương, và cũng không phải cây nào bị đàn hương ký sinh cũng là ký chủ tốt. Căn cứ vào thực nghiệm, hiện nay ở Trung Quốc có vài chục loài được xem là ký chủ tốt cho cây đàn hương, như cây thường xuân, cây nhài, cây trúc tía…