Âm thanh có ảnh hưởng gì đến não?
Ngày nay, phương pháp “thai giáo” khá phổ biến ở nhiều nơi. Khi đứa trẻ còn trong bụng mẹ, người ta dùng âm nhạc hoặc kể chuyện để kích thích sự phát triển của não bộ. Sau khi trẻ ra đời, cha mẹ tiếp tục giáo dục bằng âm thanh như kể chuyện, hát, trò chuyện hoặc dùng đồ chơi phát ra tiếng động để thu hút sự chú ý. Những trẻ được chăm sóc theo cách này thường biết nói sớm hơn, phát triển tốt hơn và lanh lợi hơn.
Cách làm ấy có cơ sở khoa học không? Câu trả lời là có. Kích thích âm thanh phù hợp có thể thúc đẩy sự phát triển của mô não, từ đó hỗ trợ trí lực của trẻ.
Tuy nhiên, khi áp dụng thai giáo bằng âm thanh, cần chọn những bản nhạc nhẹ nhàng, êm dịu, không nên dùng nhạc rock hoặc các bản giao hưởng quá mạnh. Cũng không nên đặt thiết bị âm thanh sát cơ thể người mẹ, vì âm lượng lớn có thể ảnh hưởng đến thính giác của thai nhi.
Âm thanh không chỉ ảnh hưởng đến thai nhi mà còn ảnh hưởng rõ rệt đến người bình thường. Trong đời sống hằng ngày, âm thanh là một trong những kích thích mà chúng ta thường xuyên tiếp nhận. Ảnh hưởng của âm thanh đến não có liên quan mật thiết với cường độ âm thanh, đơn vị đo là đềxiben.
Âm thanh nhỏ nhất con người có thể nghe được khoảng 1 đềxiben; tiếng thở bình thường và tiếng gió nhẹ thổi lá cây khoảng 10 đềxiben; tiếng suối chảy khoảng 20 đềxiben; tiếng nói chuyện vừa phải khoảng 40 đềxiben; âm lượng trung bình của radio hoặc tivi khoảng 50 đến 60 đềxiben; tiếng xe tải nặng khoảng 90 đến 100 đềxiben; tiếng gầm của xe mô tô khoảng 105 đềxiben; tiếng sấm khoảng 110 đềxiben; động cơ phản lực có thể khoảng 150 đềxiben, còn tên lửa có thể đạt 140 đến 170 đềxiben.
Khi não đang tư duy, tiếng ồn xung quanh tốt nhất không nên vượt quá 20 đềxiben, nếu không sẽ làm giảm khả năng tập trung. Khoảng 60 đềxiben đã có thể khiến con người khó chịu; khi tiếng ồn vượt quá mức này, chức năng của não bắt đầu bị ảnh hưởng xấu.
Xét theo vật lý, tiếng ồn là tổ hợp âm thanh có tần số và cường độ khác nhau, không theo quy luật. Xét theo sinh lý học, tất cả âm thanh khiến cơ thể khó chịu, cản trở sinh hoạt và công việc đều có thể gọi là tiếng ồn. Tiếng ồn quá mạnh có thể làm tổn hại hệ thần kinh, phá vỡ sự cân bằng giữa hưng phấn và ức chế của vỏ não, khiến con người căng thẳng, mất tập trung, giảm trí nhớ, tâm lý thất thường, dễ bực bội hoặc trầm uất; nghiêm trọng hơn còn gây mất ngủ, rối loạn thính giác và tinh thần.
Nếu phải chịu tiếng ồn khoảng 115 đềxiben trong thời gian dài, mô não có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng, tế bào thính giác bị tổn thương vĩnh viễn, các cơ quan trong cơ thể rối loạn chức năng và quá trình lão hóa bị đẩy nhanh. Tiếng ồn vượt quá 165 đềxiben có thể khiến một số động vật chết; vượt quá 175 đềxiben có thể đe dọa tính mạng con người.
Để bảo vệ và tăng cường chức năng não, nên nghe những âm thanh nhẹ nhàng, trữ tình. Nhạc nhẹ có thể giúp con người vui vẻ, thư giãn, nâng cao mức độ hưng phấn, khơi gợi cảm hứng sáng tạo và cải thiện hiệu suất hoạt động của não. Có bác sĩ từng dùng âm nhạc để hỗ trợ điều trị bệnh nhân trầm uất, trong đó có nhắc đến “Bản giao hưởng số 8” của Beethoven.
Ngược lại, cần hạn chế tác động xấu của âm thanh quá mạnh lên não. Khi nghe nhạc, không nên chọn âm lượng quá lớn hoặc những loại nhạc quá chói tai; nếu dùng tai nghe, cũng không nên mở quá to và nghe trong thời gian quá lâu.
