Tại sao những loại kéo có tác dụng khác nhau thì hình dạng cũng khác nhau?

Kéo là một dụng cụ rất đa dụng. Ngoài loại kéo cắt vải quen thuộc, còn có kéo cắt tóc, kéo cắt sắt, kéo tỉa cây cảnh và nhiều loại khác. Vì công dụng khác nhau nên hình dáng của chúng cũng khác nhau, chủ yếu ở độ dài lưỡi kéo và tay cầm. Vì sao lại như vậy?

Kéo thực chất là một dạng đòn bẩy. Điều kiện cân bằng của đòn bẩy là mô men của lực tác động bằng mô men của lực cản. Điểm tựa của chiếc kéo nằm ở chiếc đinh giữa hai lưỡi. Khi mở và khép kéo, lưỡi kéo chuyển động quanh điểm tựa này. Điểm đặt lực nằm ở nơi ngón tay tác động vào tay cầm, còn điểm chịu lực cản nằm ở vị trí lưỡi kéo cắt vật.

Tùy nhu cầu sử dụng, người ta thiết kế kéo theo hình dạng khác nhau. Kéo cắt thép tấm gặp lực cản rất lớn, nên cần lực cắt mạnh. Để tiết kiệm sức, tay cầm phải dài hơn lưỡi kéo, tức là cánh tay đòn của lực tác động lớn hơn cánh tay đòn của lực cản. Vì thế kéo cắt sắt thường có lưỡi ngắn nhưng tay cầm dài. Kéo tỉa cây cảnh cũng tương tự.

Ngược lại, kéo cắt tóc, cắt vải hoặc cắt giấy chỉ gặp lực cản nhỏ hơn, nên tay cầm không cần quá dài. Thiết kế này giúp giảm độ mở của lưỡi kéo và thao tác linh hoạt hơn. Với kéo thông dụng, vì phải dùng cho nhiều việc khác nhau nên độ dài giữa phần tạo lực và phần chịu lực thường gần bằng nhau.

Ngoài sự khác biệt về lưỡi và tay cầm, mỗi loại kéo còn có những chi tiết riêng. Chẳng hạn, để an toàn, kéo thủ công cho trẻ em thường được bọc nhựa ở phần lưng và mũi kéo; còn kéo thêu có mũi hơi cong để thao tác chính xác hơn.