Bí quyết leo giàn của cây xanh

Bí, mướp, dưa chuột, dây trường xuân, nho... đều rất có tài leo trèo. Chỉ cần móc được vào một thân cây, que củi hay thậm chí cột điện, chúng sẽ thoăn thoắt “bò lên”. Nhưng nếu không có điểm tựa nào, chúng sẽ ngả ra, dần dần suy yếu rồi chết. Vậy chúng leo bằng cách nào?

Darwin từ lâu đã chú ý đến một loài cây leo gọi là hublon, hay hoa bia. Ông đặt nó trong nhà và suốt ngày đêm không ngủ để theo dõi. Lúc đầu, một đoạn dây cuốn ở ngọn hublon vươn ra khoảng không. Darwin buộc dây cuốn vào một cành cây, chỉ để lại đoạn ngắn ở đầu không buộc. Đoạn ngắn không buộc ấy vốn đang thẳng đứng, nhưng một lát sau bỗng thay đổi: chỗ uốn vồng lên tự nhiên cong xuống, rồi bắt đầu chuyển động xoay tròn.

Thì ra trong cơ thể thực vật có một loại chất kích thích sinh trưởng, có thể làm tăng nhanh sự phát triển của tế bào. Nhưng khi nồng độ quá cao, nó lại kìm hãm sự sinh trưởng của thực vật. Vì vậy, sự phân bố nhiều hay ít của chất kích thích sẽ quyết định tốc độ phát triển của thân cây nhanh hay chậm. Có lúc bên trái sinh trưởng nhanh hơn bên phải, có lúc bên phải lại nhanh hơn. Từ đó bắt đầu sự phát triển xoay tròn, và khả năng bò leo cũng xuất hiện.

Phương thức leo của mướp, dưa chuột khác với bìm bìm hay hublon. Chúng mọc ra rất nhiều tay cuốn. Tay cuốn hết sức nhạy cảm, hễ gặp những thứ như cành tre hoặc sợi dây là lập tức cuốn chặt. Dưa chuột leo lên giàn bằng tay cuốn như thế, chẳng khác nào người leo cột bằng hai tay.

Darwin từng đùa với loại cây leo này. Ông cọ xát vào tay cuốn, nó tưởng đã đụng vào cành cây hoặc sợi dây nên liền cuộn cong lại. Sau vài phút, dây cuốn phát hiện mình bị lừa, vì thực tế không có gì để bám, nó lại vươn thẳng ra. Tay cuốn của dây leo nếu không tiếp xúc được với cột chống hoặc cành cây sẽ có hình xoáy ốc, cuối cùng chết khô. Chỉ khi cuốn vào được vật có thể nương tựa, nó mới bám chắc không rời.