Vì sao có loại chất dẻo cứng, chất dẻo mềm, có loại chất dẻo xốp như bọt biển?

Chất dẻo là một gia đình lớn với rất nhiều loại có tính chất khác nhau. Có loại rắn chắc như thép, có loại mềm như cao su, lại có loại xốp, nhiều lỗ nhỏ như bọt biển. Thậm chí, cùng một hợp chất cao phân tử cũng có thể tồn tại ở dạng cứng, dạng mềm hoặc dạng xốp.

Dựa vào tính chất khi chịu tác dụng của nhiệt, người ta chia chất dẻo thành hai loại lớn.

Loại thứ nhất là chất dẻo nhiệt cứng. Phân tử của chất dẻo nhiệt cứng có cấu trúc mạng lưới lập thể, vì thế chúng có tính chất của vật rắn. Những bậc “nguyên lão” trong nhóm chất dẻo nhiệt cứng là nhựa phenol focmanđehyt, tức nhựa cách điện, và chất dẻo amino màu sắc rực rỡ, còn gọi là ngọc điện.

Loại thứ hai là chất dẻo nhiệt. Dưới tác dụng của nhiệt, loại chất dẻo này sẽ mềm ra; khi để nguội, nó lại cứng lại. Polyclovinyl, polyetylen và thủy tinh hữu cơ đều thuộc nhóm chất dẻo nhiệt. Phân tử của các chất dẻo này được tạo nên do nhiều phân tử nhỏ nối với nhau thành cấu trúc giống một dây xích dài.

Chất dẻo polyclovinyl vốn cứng và giòn. Khi thêm vào đó một chất hóa dẻo có nhiệt độ sôi cao, polyclovinyl cứng có thể biến thành chất dẻo mềm. Nhờ vậy, nó được dùng để chế tạo áo mưa có thể gấp lại, làm vật liệu đàn hồi để sản xuất giày dép và nhiều sản phẩm khác.

Khi làm bánh mì, người ta cho thêm men để lúc nướng bánh hình thành nhiều lỗ nhỏ, làm bánh mềm và xốp. Khi gia công chất dẻo polyclovinyl, nếu đưa vào các chất có thể tạo bóng khí, chất dẻo cũng trở nên xốp như bánh ngọt hoặc bánh mì. Tuy vậy, chất tạo bóng khí và phương pháp tạo bóng khí trong hai trường hợp này khác nhau. Trong bánh mì, bánh bao, các lỗ nhỏ bên trong thường liên thông với nhau, được gọi là lỗ xốp mở. Còn trong chất dẻo xốp, các lỗ nhỏ thường cô lập, không thông với nhau.

Chất dẻo xốp có tính đàn hồi rất tốt, các vách ngăn của lỗ nhỏ khá bền, đồng thời có khả năng bảo ôn và cách âm tốt, nên là một loại vật liệu kiến trúc hữu ích. Người ta còn có thể dùng chất dẻo xốp thay bông vải để may áo ấm mùa đông.