Dân tộc Hán đã hình thành như thế nào?

Dân tộc Hán là dân tộc có dân số đông nhất và diện tích phân bố rộng nhất ở Trung Quốc. Nguồn gốc của dân tộc này có thể truy ngược đến thời cổ đại xa xưa, nhưng tên gọi của dân tộc thì mãi đến thời kỳ cận đại mới được xác định. Theo truyền thuyết, trong thời cổ đại xa xưa đã có các thị tộc Cửu Lê, Tam Miêu, Viêm Đế Thị, Hoàng Đế Thị sinh sôi nảy nở trong vùng Trung Nguyên. Đến đời Chu Vũ Vương, các thị tộc trong vùng Trung Nguyên tự xưng là Hoa Hạ. Chung quanh họ là các dân tộc thiểu số Man, Di, Nhung, Địch.
Từ thời Xuân Thu - Chiến Quốc cho đến khi Tần Thủy Hoàng thống nhất toàn cõi Trung Quốc là thời kỳ đầu tiên các dân tộc ở Trung Quốc tụ hợp lại với nhau. Do chiến tranh, các cuộc di dân và việc kết hôn giữa những người thuộc các dân tộc khác nhau, bốn nước lớn trong thời kỳ này là Tần, Sở, Ngô, Việt cùng với một số nước nhỏ khác đã từ các dân tộc Di, Địch chuyển thành dân tộc Hoa Hạ, rồi hình thành một quốc gia trung ương tập quyền đầu tiên lấy dân Hoa Hạ làm chủ thể. Đó chính là đế quốc nhà Tần.
Đến triều Hán, các dân tộc thiểu số như Hung Nô, Tiên Ti, Để, Khương... vốn sống ở miền Bắc và Tây Bắc bắt đầu di cư với số lượng lớn vào nội địa. Đến hai triều Ngụy và Tấn, các dân tộc thiểu số vùng Quan Trung đã chiếm tới một nửa dân số. Do ảnh hưởng của nền văn hóa Hoa Hạ, phương thức sản xuất cũng như phương thức sinh hoạt của họ có sự thay đổi lớn, và họ dần dần hòa nhập với dân tộc bản địa. Vì thế, thời kỳ Ngụy - Tấn trở thành thời kỳ thứ hai của quá trình thống nhất dân tộc.
Hai triều đại Tống và Nguyên là thời kỳ thứ ba của quá trình thống nhất dân tộc. Trong thời kỳ này, các dân tộc Khiết Đan, Nữ Chân, Mông Cổ lần lượt xâm nhập Trung Nguyên. Trong khi củng cố quyền thống trị của mình, họ cũng bị nền văn hóa Trung Nguyên đồng hóa. Đến thời kỳ này, tên gọi người Hán, hay Hán nhân, Hán nhi, đã trở nên khá phổ biến, nhưng vẫn chưa trở thành tên gọi chính thức của dân tộc.
Khi nước Trung Hoa Quốc dân thành lập và tự xác định là một nước cộng hòa của năm dân tộc Hán, Mãn, Mông, Hồi, Tạng, hai chữ “Hán tộc” mới thực sự trở thành tên gọi dân tộc của cộng đồng người Hán.