Tại sao hiện nay không tìm thấy lăng mộ các hoàng đế triều Nguyễn ở Trung Quốc?
Trong thời cổ Trung Quốc, sau khi các hoàng đế qua đời, hầu như triều đại nào cũng xây dựng lăng mộ. Chẳng hạn như lăng Tần Thủy Hoàng ở Lâm Đồng, tỉnh Thiểm Tây; lăng các hoàng đế nhà Hán ở thành phố Hàm Dương; Mậu Lăng ở huyện Hương Bình; Kiền Lăng ở huyện Kiền; Thập Tam Lăng của nhà Minh ở Bắc Kinh và Thanh Đông Lăng ở huyện Tuân Hóa, tỉnh Hà Bắc.
Những lăng mộ này được xây dựng vô cùng tráng lệ, chẳng khác nào các cung điện nằm sâu dưới lòng đất. Chúng đều có giá trị lịch sử và văn hóa cao, thu hút nhiều nhà nghiên cứu văn hóa, lịch sử cũng như du khách trong và ngoài nước.
Thế nhưng cho đến nay, người ta vẫn chưa phát hiện được lăng mộ của các vị hoàng đế triều Nguyên. Nguyên nhân là các hoàng đế nhà Nguyên đều là người Mông Cổ, trong khi giới quý tộc Mông Cổ có tập tục chôn sâu và không xây mộ.
Theo lời Diệp Tử Kỳ đời Minh trong cuốn “Thảo Mộc Tử”, sau khi băng hà, các hoàng đế đời Nguyên nhất luật không dùng quan quách. Họ chỉ dùng hai đoạn gỗ tròn được đục rỗng làm quan tài để đặt thi thể vào, rồi đào hố thật sâu chôn xuống. Sau khi lấp hố, người ta cho ngựa giẫm phẳng mặt đất, đặt quân phong tỏa và chờ đến khi cỏ bên trên mọc đầy, không còn nhận ra dấu vết thì mới rút quân. Vì vậy, đời sau rất khó tìm thấy nơi chôn cất thi thể của các hoàng đế triều Nguyên.
Tuy nhiên, có lẽ nhiều người vẫn thắc mắc: tại sao ở Y Kim Hoắc Lạc Kỳ bên Mông Cổ lại có một lăng Thành Cát Tư Hãn rất huy hoàng, nguy nga theo kiểu tường bao của Mông Cổ? Thật ra, lăng này do Chính phủ Nhân dân Trung ương cấp tiền xây dựng sau ngày giải phóng, là một công trình mang tính tưởng niệm; bên trong không có thi hài của Thành Cát Tư Hãn.
