Tại sao dưới triều nhà Thanh, đàn ông đều để bím tóc?

Qua phim ảnh, chúng ta thường thấy đàn ông dưới triều nhà Thanh không để một sợi tóc nào từ trán lên tới đỉnh đầu, nhưng phía sau lại có một bím tóc bện dài rủ xuống lưng. Chúng ta biết rằng vương triều nhà Thanh do người Mãn sáng lập. Dân tộc Mãn vốn có tên là Nữ Chân. Ngay từ thế kỷ XII, họ đã lập ra nhà Kim ở phương Bắc. Việc đàn ông để bím tóc là tập quán đã có từ thời nhà Kim.

Năm 1664, người Mãn vượt Sơn Hải Quan, đánh chiếm Bắc Kinh, bắt đầu xây dựng chính quyền thống trị trên toàn cõi Trung Quốc, tức vương triều nhà Thanh. Nhưng so với dân tộc Hán, người Mãn chỉ là một dân tộc thiểu số sống trên đất Trung Quốc và trong lịch sử từng bị người Hán thống trị.

Giai cấp thống trị Mãn Thanh biết rằng để xây dựng quyền thống trị tuyệt đối của dân tộc Mãn trên toàn cõi Trung Quốc rộng lớn, khiến tất cả người Hán phải thần phục dân tộc Mãn, nếu chỉ dựa vào việc thành lập hệ thống chính quyền các cấp thì chưa đủ. Vì thế, triều đình nhà Thanh ban bố một loạt chính sách kỳ thị dân tộc nhằm xác lập trong tâm lý người dân ý thức về quyền uy của dân tộc Mãn. Trong các chính sách ấy có lệnh cắt tóc.

Lệnh cắt tóc tức là cưỡng bức tất cả đàn ông thuộc dân tộc Hán phải bắt chước tập quán của người Mãn: cắt hết tóc từ trán lên đến đỉnh đầu, nhưng để tóc phía sau đầu mọc dài rồi tết thành bím. Ai trái lệnh sẽ bị xử tử. Thời ấy, trong dân gian có câu: “Không để tóc mất đầu, để đầu mất tóc”. Khi chính sách này được áp dụng, người Hán phản kháng dữ dội nhưng đều bị trấn áp. Mãi đến Cách mạng Tân Hợi năm 1911, sau khi nhà Thanh sụp đổ, lối để tóc này mới không còn nữa.