Tại sao ngày đầu năm gọi là "Nguyên đán"?
Hiện nay, ở Trung Quốc, ngày mồng một tháng Giêng dương lịch hằng năm được gọi là ngày “Nguyên đán”. Ở Việt Nam, Nguyên đán là ngày mồng một tháng Giêng âm lịch. Trong tiếng Hán, chữ “nguyên” có nghĩa là bắt đầu, tức thứ nhất; còn chữ “đán” có nghĩa là một ngày hoặc buổi sáng. Hai chữ này ghép lại với nhau dùng để chỉ ngày đầu tiên trong một năm.
Thời gian Trái đất quay quanh Mặt trời được một vòng, theo phương pháp làm lịch, gọi là một năm. Tuy nhiên, sự vận chuyển của Trái đất quanh Mặt trời không có điểm đầu và điểm cuối cố định, vì thế điểm đầu và điểm cuối của một năm là do con người quy định. Do đó, phương pháp làm lịch cũng không thống nhất.
Ở Trung Quốc, theo truyền thuyết, tên gọi “Nguyên đán” có nguồn gốc từ một vị hoàng đế trong Tam Hoàng Ngũ Đế tên là Chuyên Húc. Chuyên Húc lấy tháng Giêng nông lịch là Nguyên và ngày mồng một là Đán. Về sau, có những triều đại lại thay đổi ngày tháng của Nguyên đán. Chẳng hạn, nhà Hạ và nhà Thương lấy ngày mồng một tháng Mười Hai làm Nguyên đán. Nhà Chu lấy ngày mồng một tháng Mười Một làm Nguyên đán. Nhưng đến đời Hán Vũ Đế, người ta lại lấy ngày mồng một tháng Giêng làm Nguyên đán, rồi từ đó trải qua các thời đại, ngày tháng của Nguyên đán không còn thay đổi nữa.
Từ sau Cách mạng Tân Hợi, người Trung Quốc chuyển sang dùng Công lịch. Ngày Nguyên đán âm lịch được đổi tên là Xuân tiết, tức ngày Tết xuân, còn ngày mồng một tháng Giêng của lịch mới được gọi là Tân niên, tức ngày năm mới.
Năm 1949, Hội nghị Toàn thể khóa I của Hội nghị Nhân dân Chính trị Hiệp thương Trung Quốc đã thông qua việc sử dụng “cách ghi năm theo Công nguyên” và chính thức quy định ngày mồng một tháng Giêng Công lịch là ngày Nguyên đán.
Ngày nay, nhiều quốc gia áp dụng Công lịch đều lấy ngày mồng một tháng Giêng làm Nguyên đán. Nhưng vẫn có một số quốc gia và dân tộc, do phương pháp làm lịch dựa theo tín ngưỡng tôn giáo, phong tục tập quán, khí hậu các mùa... không giống nhau, nên ngày Nguyên đán của mỗi nước được quy định khác nhau. Ví dụ, người Ai Cập lấy ngày nước sông Nil bắt đầu dâng lên làm ngày Nguyên đán.
