Di chúc
Một lần tình cờ, tôi phát hiện một chiếc hộp sắt tây khóa kín đặt trên nóc tủ. Ba nói trong đó là di chúc của ông nội, ghi rõ ông sẽ để lại cho tôi thứ gì khi ông “về với đất”. Tôi chợt nghĩ, nếu một ngày mình cũng phải đi xa, rất xa, mình sẽ để lại gì cho những người mình yêu thương? Thế là tôi quyết định tự làm “di chúc”. Tôi cũng tìm một chiếc hộp có khóa, rồi cất vào đó tờ “di chúc” cùng tất cả gia tài của mình.
Bản di chúc đầu tiên, năm tôi tám tuổi, rất ngắn vì gia tài chẳng có gì nhiều và những người quanh tôi cũng chỉ có từng ấy. Tôi để lại cho ba tấm ảnh ba bế tôi trên tay và cười toe toét; để lại cho mẹ tấm ảnh mẹ đang dỗ tôi trước nhà thờ Đức Bà; để lại cho hai em trai những chiếc xe điện mới toanh mà tôi đã từng dọa dẫm để giành với chúng; để lại cho ông nội cây gậy tôi nhặt trong nhà kho; và để lại cho bạn thân nhất chiếc nón vải.
Rồi tôi lớn dần lên. Dù có đi đâu, đêm giao thừa nào tôi cũng trở về nhà, ngồi bên chiếc bàn cạnh cửa sổ, nhìn bầu trời đêm ba mươi tối đen và mịn màng, rồi viết. Mỗi năm tôi đi nhiều nơi hơn, trong những chuyến du lịch với bạn bè, những chuyến công tác, và những thứ tôi mang về cũng nhiều hơn: một chiếc lược đồi mồi từ Hà Tiên, những nụ hoa ngọc lan khô cong vẫn thơm nồng như khi đánh thức tôi trong một đêm rất trong bên sông Tiền, một chiếc vỏ ốc bình thường dạt vào bãi cát Nha Trang, một mảnh đá xấu xí văng ra khi những người thợ đục đá Non Nước.
Mỗi lần nhặt được một vật gì, tôi đều nghĩ mình sẽ dành nó lại cho một người nào đó đã đi qua đời mình. Chúng đánh dấu sự hiện hữu của tôi trên thế gian, đánh dấu những bước chân tôi từng đặt lên vùng đất này, miền đất nọ, và đánh dấu tình yêu thương tôi dành cho những con người đã đến rồi đi trong cuộc đời. Mỗi năm, những món đồ chẳng đáng giá ấy cứ đầy dần trong chiếc hộp: cả một quả bàng khô, một con ve sầu chưa kịp lột xác vẫn giữ màu xanh óng… đến mức tôi phải đổi sang một chiếc hộp lớn hơn.
Khi ông nội mất, ba tôi mở hộp và đọc cho mọi người nghe di chúc. Thứ ông để lại là những khoảnh đất, chia đều cho mọi người: đất trồng cây ăn trái, đất trồng khoai sắn, đất trồng lúa. Ông để lại cho tôi tủ sách và một rẻo đất rất nhỏ hình tam giác, nằm cạnh những thửa ruộng mà ông đã làm lụng suốt đời. Ông viết rằng mảnh đất ấy đủ để tôi trồng vài cây cà chua và mấy luống rau muống. Trước đây, ông từng nói chỉ cần một miếng đất nhỏ như thế, người ta cũng không thể đói được.
Tôi đã đứng trước rẻo đất ấy và khóc rất lâu. Năm tháng trôi qua, đến một lúc nào đó, tôi chợt nhận ra cuộc sống thật ngắn ngủi và đầy bất trắc. Tôi cũng hiểu rằng làm cho những người khác biết mình yêu thương họ ngay lúc này tốt hơn nhiều so với việc cất giữ tình yêu trong những đồ vật, để rồi có thể một ngày nào đó, chính những kỷ vật ấy lại khiến họ hụt hẫng. Tôi buồn khi nghĩ lẽ ra mình nên cho em những chiếc xe điện khi điều đó còn làm chúng vui, thay vì cất giữ hàng năm trời.
Từ đó, tôi không viết di chúc nữa. Tôi vẫn nhặt nhạnh những món đồ xinh xinh mà mình bắt gặp, nhưng không cất đi, mà tặng ngay cho ai đó mỗi khi có dịp.
Đến bây giờ, tôi vẫn giữ chiếc hộp trống không của mình, cũng như tờ di chúc dài hai trang của ông nội. Bởi tôi biết có một thứ ông để lại cho tôi vẫn luôn đầy ắp trong những chiếc hộp ấy: tình yêu thương tôi dành cho mỗi người tôi gặp và cho cuộc sống này.
