Làm thế nào để đo khoảng cách giữa chúng ta đến các vì sao?

Có nhiều cách để đo khoảng cách đến các vì sao, ở đây chỉ giới thiệu một phương pháp tương đối đơn giản. Vì các vì sao ở rất xa chúng ta nên việc đo đạc phải được tiến hành thật tỉ mỉ và chính xác. Dĩ nhiên, các vì sao có ngôi sáng hơn, có ngôi tối hơn. Nói chung, những ngôi sao trông mờ ảo thường ở rất xa. Ngược lại, sao Ngưu Lang và sao Chức Nữ có độ sáng cấp 1 nên tương đối gần chúng ta. Vì vậy, ta có thể đo vị trí của các ngôi sao ấy một cách chính xác. Khi đo, cần lấy vị trí của những ngôi sao mờ yếu nằm gần ngôi sao cần đo, phần lớn là các sao ở xa hơn, làm nền so sánh.

Trái đất quay quanh Mặt trời trong 1 năm, tạo thành một quỹ đạo có đường kính khoảng 300 triệu km. Vì thế, tuy những ngôi sao xa và mờ ở phía sau hầu như không thay đổi vị trí, nhưng khi đem đối chiếu với các ngôi sao tương đối gần, ta vẫn thấy chúng dịch sang trái hoặc sang phải theo chu kỳ 1 năm, dù độ dịch chuyển rất nhỏ. Nếu dùng đơn vị đo góc để biểu thị thì sao Ngưu Lang, cách chúng ta 8,6 năm ánh sáng, chỉ lệch khoảng 0,7 giây cung.

Tóm lại, bằng phương pháp này, có thể đo được khoảng cách của các sao cách ta vài trăm năm ánh sáng. Với những sao ở xa hơn, người ta có thể dựa vào phương pháp thống kê màu sắc ánh sáng và dữ liệu của các sao gần đã đo được để tính toán. Nguyên lý là: giả sử các sao có màu như nhau thì về đại thể, độ sáng biểu kiến của chúng sẽ thay đổi theo khoảng cách; khoảng cách tăng gấp đôi thì độ sáng chỉ còn một phần tư.