Tại sao đom đóm có thể phát sáng?
Nếu thử nghiền nát một con đom đóm đang phát sáng trên mặt đất, bạn sẽ thấy nó để lại một vệt sáng dài, tiếp tục nhấp nháy một lúc rồi mới mờ dần và biến mất. Điều đó cho thấy ánh sáng của đom đóm là kết quả của một quá trình hoá học, chứ không đơn thuần là một quá trình sinh học như nhiều người ban đầu vẫn nghĩ.
Sau khi con côn trùng đã chết mà ánh sáng vẫn còn, có thể thấy cơ thể nó chủ yếu làm nhiệm vụ tạo ra và duy trì các chất phát sáng.
Đom đóm có hai nhóm là đom đóm bay và đom đóm bò dưới đất. Cả hai đều có thể phát ra thứ ánh sáng lạnh rất đặc biệt, không toả nhiệt như ánh sáng nhân tạo. Trong quá trình phát sáng, hầu như toàn bộ năng lượng được chuyển thành quang năng, chứ không bị tiêu hao nhiều thành nhiệt năng như ở các nguồn sáng nhân tạo.
Ánh sáng của đom đóm phát ra từ một vài đốt cuối bụng. Ban ngày, các đốt này chỉ có màu trắng xám, nhưng về đêm chúng phát sáng huyền ảo qua lớp da trong suốt. Bên trong lớp da bụng là dãy tế bào phát quang; sâu hơn nữa là lớp tế bào phản quang, có chức năng giống như mặt gương, giúp phản chiếu ánh sáng ra ngoài.
Các tế bào phát quang chứa hai chất là luciferin và luciferaza. Khi tách rời nhau, chúng chỉ là những hoá chất bình thường, không thể tự phát sáng. Nhưng khi ở cạnh nhau, men luciferaza sẽ xúc tác, thúc đẩy quá trình oxy hoá luciferin, tức quá trình dùng oxy “đốt cháy” luciferin. Quá trình oxy hoá này tạo ra quang năng.
Đom đóm không phát sáng liên tục mà thường lập loè, vì chúng có thể tự điều khiển lượng oxy cung cấp cho phản ứng. Nhờ đó, phản ứng phát sáng có thể kéo dài lâu hơn.
