Loài hoa chuyên “đánh” côn trùng
Cây dâu để tằm ăn lá mà không than nửa lời. Cây sồi cũng im lặng chịu để con người đốn hạ. Vậy có khi nào thực vật giữ thế chủ động không? Có đấy, cây hoa tiểu bá có thể giương nhị đực lên và thẳng cánh “choảng” côn trùng khi cần thiết.
Hãy quan sát hoa tiểu bá, tên khoa học là Berberis amurensis, khi nó nở. Nếu bạn dùng đầu bút chì chạm vào cuống nhị đực, bông hoa tưởng có côn trùng tới liền lập tức giương bao phấn ra đánh. Hiện tượng này được giải thích ra sao?
Hoa của cây Berberis có đường kính chỉ khoảng 1-2 cm. Mỗi bông có cả nhị đực và nhụy cái. Ở cuống mỗi cánh hoa đều có một cặp tuyến mật. Khi hoa nở, 6 chiếc nhị đực dính sát vào mặt trong cánh hoa, còn ở giữa là một nhụy cái. Khi côn trùng đến lấy mật, những nhị hoa bị chạm vào sẽ bật vào giữa như những chiếc roi, phấn hoa trong túi phấn lúc đó rắc lên cơ thể côn trùng. Vì mỗi bông hoa có 6 tuyến mật, nên trong quá trình hút mật, côn trùng thường bị “quất” liên tiếp. Đến khi hút hết mật, nó đã khoác lên mình một lớp phấn hoa mới rồi vui vẻ bay đi. Khi đến bông hoa thứ hai, phấn hoa trên cơ thể côn trùng sẽ dính vào vòi nhụy, giúp quá trình thụ phấn giữa các bông hoa khác nhau được thực hiện.
Sự vận động nhạy cảm của nhị đực vốn không có ác ý, mà là một kiểu thích ứng để truyền phấn giữa các bông hoa. Nhờ vậy, hạt giống của cây Berberis amurensis có sức sống khá mạnh mẽ.
