Có phải loài người và loài khỉ có cùng "dòng họ"?

Xét về hình dáng bên ngoài, loài khỉ có rất nhiều nét giống con người. Chỉ cần nhìn đôi bàn tay của khỉ cũng đủ thấy rõ: nó chẳng khác tay người là bao. Cũng có năm ngón, trên các ngón tay cũng có đầy đủ móng. Khuôn mặt cũng có nhiều nét tương đồng, cũng biết buồn vui như con người. Còn về khối óc và trí tuệ của khỉ thì sao? Có lẽ đây mới là những bằng chứng cơ bản để xem nó có phải họ hàng, bà con với loài người hay không. Thực ra, bộ óc của loài hắc tinh tinh nhỏ hơn óc người tới ba lần, bộ óc to nhất của chúng khoảng 700 cm2, nhưng các rãnh và nếp nhăn trong đó lại không hề ít. Điều này cũng chẳng có gì đáng ngạc nhiên: khỉ cũng có trí tuệ và cũng phải “động não” thường xuyên. Thử hỏi có loài vật nào đoán ra được rằng muốn với quả chuối trên cao thì phải lấy mấy cái hộp xếp thành bục rồi trèo lên?

Song nói cho cùng, tất cả những điều đó mới chỉ là bằng chứng “gián tiếp” về quan hệ họ hàng giữa loài người và loài khỉ. Chúng ta còn có những bằng chứng trực tiếp khác. Có lần, người ta đem máu người truyền cho chim bồ câu; chim bồ câu chết. Truyền cho thỏ, thỏ lăn ra ốm. Nhưng khi đem máu người truyền cho hắc tinh tinh thì nó không việc gì. Như vậy, các nhà khoa học đã có cơ sở khi xếp con người và những con vượn hình người vào nhóm động vật thuộc họ Linh trưởng. Bởi việc truyền máu chỉ có kết quả tốt đẹp khi người hiến máu và người được truyền máu có cùng nhóm máu. Cách đây chưa lâu, người ta còn mạo hiểm đem máu vượn truyền cho người. Hàng chục cuộc truyền máu như vậy đã được tiến hành và đều thành công. Ngay cả ký sinh trùng của cả hai giống cũng giống nhau. Bệnh tật cũng giống nhau: lao, ung thư, tụ huyết, lỵ, tăng huyết áp, xơ động mạch... tất cả đều là những căn bệnh chung và phổ biến ở cả người lẫn khỉ. Nhưng sẽ là sai lầm nếu cho rằng những con vượn hình người hiện nay chính là tổ tiên của chúng ta.

Không phải như vậy. Vấn đề tổ tiên nhân loại hiện nay vẫn còn nhiều điểm chưa sáng tỏ. Tuy vậy, có một điểm mà hầu hết các nhà khoa học đều nhất trí: không nên tìm tổ tiên của chúng ta trong những con khỉ hiện thời. Con người và loài vượn hình người chỉ cùng chung một số tổ tiên cổ xưa mà thôi.