Vì sao lưỡi có thể biết được hương vị thức ăn?

Có người gọi đầu lưỡi là “máy nếm”. Quả đúng như vậy, các vị chua, cay, đắng, ngọt, bùi của thức ăn trước hết đều do lưỡi cảm nhận. Vì sao đầu lưỡi có thể phân biệt hương vị? Bí mật nằm ở các “đài” trên mặt lưỡi.

Đài là cơ quan cảm giác hương vị, nằm ở các núm mọc trên lưỡi và phân bố cả dưới lưỡi, yết hầu, vòm miệng trong khoang miệng. Đài lưỡi phát triển nhất ở thời kỳ trẻ em, sau đó dần dần giảm đi; đến tuổi già thì giảm gần hết. Chính vì vậy, cho trẻ em uống thuốc thường rất khó. Người lớn uống thuốc cảm thấy ít đắng hơn, nhưng trẻ em vừa cho vào miệng đã khóc ngay.

Đài lưỡi có kết cấu hình bầu dục. Mặt ngoài của nó có một lớp tế bào bao phủ, bên dưới là những tế bào vị giác nhỏ; đầu cuối của chúng có lông xơ, gọi là lông vị giác. Đầu dây thần kinh bao quanh tế bào vị giác giống như dây điện, truyền hưng phấn lên trung khu vị giác của đại não.

Thông qua vị giác mà đại não cảm thụ được, có thể chia đài thành bốn loại: ngọt, chua, đắng và mặn.

Những hương vị khác như chát, cay... đều do bốn loại vị trên tổng hợp mà thành. Các đài cảm nhận vị ngọt phân bố khá nhiều ở đầu lưỡi; đài cảm nhận vị chua phân bố ở hai bên nửa sau của lưỡi; đài cảm nhận vị đắng tập trung ở mặt trên cuống lưỡi; còn các đài cảm nhận vị mặn nằm ở hai bên nửa trước của mặt lưỡi và đầu lưỡi.

Ngoài các đài vị giác, lưỡi và khoang miệng còn có rất nhiều cơ quan cảm nhận xúc giác và nhiệt độ. Ở trung khu thần kinh, các cảm giác này được tổng hợp lại. Vị giác, xúc giác kết hợp với khứu giác sẽ tạo nên những cảm giác phức hợp rất đa dạng.