Tại sao trên nóc xe điện bánh hơi lại có cần gạt?

Nói đến tàu điện bánh hơi hay xe điện bánh hơi, chắc hẳn nhiều người không cảm thấy xa lạ. Điều dễ gây chú ý nhất trên loại xe này chính là cần gạt trượt dưới đường dây điện treo trên nóc xe.

Ở Trung Quốc, ngay từ năm 1914, Thượng Hải đã bắt đầu có tàu điện không ray. Từ năm 1950 trở lại đây, liên tục có 24 thành phố xây dựng hệ thống tàu điện không ray. Trong giao thông đô thị, tàu điện bánh hơi có nhiều ưu điểm hơn ô tô buýt, chẳng hạn không xả khí độc hại, tiếng ồn khi chạy nhỏ, sức kéo tốt và thao tác lái khá đơn giản. Đặc biệt trong thời đại con người coi trọng môi trường xanh, sự phát triển của tàu điện bánh hơi càng được chú ý. Tuy nhiên, đi tàu điện bánh hơi cũng có một số bất tiện, vì chiếc cần gạt này phần nào hạn chế tốc độ xe, đồng thời khiến phạm vi chạy xe bị giới hạn. Nếu hơi sơ suất, cần gạt có thể trật khỏi đường dây điện, làm xe phải dừng lại.

Vậy tàu điện bánh hơi có thể không dùng cần gạt được không?

Tuy ngoại hình và kết cấu của tàu điện bánh hơi gần giống ô tô buýt, nhưng nguồn động lực của chúng khác nhau. Ô tô buýt dùng động cơ đốt trong chạy bằng xăng hoặc dầu điêzen, còn tàu điện bánh hơi dựa vào điện năng để kéo. Tuy nhiên, điện năng trên tàu điện bánh hơi không phải do máy phát điện tự mang theo cung cấp, mà được lấy nhờ một thiết bị đặc biệt. Trên nóc tàu điện có lắp một cần gạt gồm hai thanh, gọi là cần góp điện, tiếp xúc với hai dây điện trên không. Dòng điện từ một dây chạy vào một thanh của cần gạt, đi qua thiết bị điều khiển đến động cơ đặt trong tàu điện, sau đó qua thanh còn lại của cần gạt chạy vào đường dây thứ hai trên không, hình thành một mạch điện kín. Nhờ vậy tàu điện có được động lực để vận hành. Một khi một trong hai thanh của cần gạt trật khỏi đường dây, mạch điện giống như bị ngắt, dòng điện không chạy qua, tàu mất nguồn động lực và tất nhiên không thể tiếp tục hành trình. Vì vậy, tuy cần gạt không thật thuận tiện đối với tàu điện bánh hơi, nhưng lại là bộ phận rất cần thiết, không thể thiếu.