Tại sao nụ cây bông lại nở được ít?
Trên cây bông có rất nhiều quả bông non, nhưng cuối cùng thật sự nở thành bông lại không nhiều; phần lớn đã rụng xuống đất khi chưa chín. Đây là một nhược điểm lớn của cây bông. Trong thực tế sinh trưởng, tỷ lệ rụng quả bông non thường trên 60%, có khi cao tới 70% – 80%, thậm chí 90%. Những quả bông non trên cây bông vào khoảng 4 đến 8 ngày sau khi ra hoa dễ rụng nhất, vì vậy vài ngày sau thời kỳ hoa nở rộ là thời điểm quả bông rụng nhiều nhất. Trong điều kiện bình thường, nếu xét trên một cây bông, quả bông ở ba phần trên, giữa và dưới thì phần trên rụng khá nhiều; nếu xét trên một cành quả, vị trí đốt đầu tiên gần thân chính rụng ít nhất, càng hướng ra ngoài thì càng rụng nhiều.
Nguyên nhân khiến quả bông non rụng, ngoài sự gây hại của côn trùng và tác động cơ học, chủ yếu là do sinh lý của cây bông. Vấn đề này đến nay vẫn là một câu hỏi chưa được giải đáp hoàn toàn trên thế giới, các nhà khoa học vẫn đang nỗ lực nghiên cứu. Căn cứ vào kết quả thu được từ thực tế sản xuất và nghiên cứu khoa học, nguyên nhân chủ yếu của hiện tượng rụng quả bông là sự phân phối và vận chuyển chất dinh dưỡng hữu cơ trong cây bông chưa hợp lý. Từ khi xuất hiện nụ đến khi ra hoa, kết quả và nở bông tơ, cây bông cần rất nhiều chất dinh dưỡng hữu cơ. Nếu chất dinh dưỡng hữu cơ không đủ, nụ bông không thể phát triển tốt; có khi chưa nở hoa đã rụng, có khi nở hoa nhưng không thụ tinh được, không kết quả bông, có khi kết quả rồi nhưng lại không giữ nổi. Ánh sáng Mặt Trời có ảnh hưởng rất lớn đến sinh trưởng của cây. Người ta chú ý thấy những cây bông ở hai bên bờ ruộng thường thân khỏe, quả nhiều và ít rụng; nhưng càng đi sâu vào trong ruộng, tình hình lại khác hẳn: kết quả ít, rụng nhiều. Từ nghiên cứu bằng đồng vị phóng xạ ở thực vật, người ta biết rằng ánh nắng Mặt Trời ảnh hưởng đến hướng vận chuyển các sản phẩm đồng hóa của lá bông. Trong ruộng dày, phần lớn lá bông bị che ánh sáng; lá bị che nắng không những không thể vận chuyển chất dinh dưỡng ra ngoài, mà ngược lại còn phải hấp thụ chất dinh dưỡng từ các lá khác chuyển vào. Vì vậy, sự vận chuyển chất dinh dưỡng ra trở thành vận chuyển vào, làm giảm lượng dinh dưỡng cung cấp cho quả bông và dẫn đến rụng. Những nguyên nhân khác như phân phối chất dinh dưỡng không hợp lý, sự sinh trưởng dinh dưỡng và sinh sản của cây bông không nhịp nhàng cũng ảnh hưởng lớn đến hiện tượng rụng bông.
Đối với những nguyên nhân này, con người cần chú ý trồng cây với mật độ hợp lý và kịp thời chỉnh cành. Cần phòng tránh những biện pháp nông nghiệp không thích hợp như bón phân, tưới nước không đủ khiến cây bông sinh trưởng kém; đồng thời cũng nên khống chế ruộng bông, không để hàng cây quá dày và che rợp nhau, làm lá bông ở giữa và phía dưới bị mất ánh sáng. Những điều này đều có thể làm thay đổi sự vận chuyển, phân bố sản phẩm đồng hóa trong lá bông, ảnh hưởng đến mức tăng giảm của hiện tượng rụng bông.
Tất nhiên, quản lý ruộng bông một cách toàn diện cũng rất quan trọng. Cần tạo điều kiện đất phù hợp và vận dụng tổng hợp nhiều biện pháp. Ví dụ, phải bón phân đều; trong trường hợp phân bón lót chưa đủ, lượng phân bón thúc không nhiều thì phân bón thúc nên tập trung dùng vào thời kỳ đầu sinh trưởng. Còn khi phân bón lót đủ, lượng phân bón thúc cũng nhiều thì thời kỳ đầu nên dùng ít phân bón thúc, phần lớn phân thúc được sử dụng sau giai đoạn đầu của thời kỳ ra hoa.
Ngoài ra, ở thời kỳ sinh trưởng sau của cây bông cũng nên bón thúc phân đạm để tranh thủ kết nhiều quả. Chỉ có như vậy mới giúp chất dinh dưỡng trong thân cây bông đầy đủ, vận chuyển và phân bổ thích hợp, giảm rụng bông và thu hoạch kịp thời.
