Vì sao ruồi bay có tiếng, nhưng bướm lại không?

Khi ruồi hoặc muỗi bay quanh, từ xa ta đã nghe thấy tiếng vo vo như tiếng “động cơ” nhỏ. Nhưng bướm thì dù bay sát bên tai, ta gần như không nghe thấy gì. Có phải ruồi muỗi có cơ quan “phát thanh” đặc biệt không?

Thật ra, âm thanh ấy chỉ do dao động của cánh tạo nên. Để hiểu điều này, ta có thể làm một thí nghiệm đơn giản: lấy một mảnh tre mỏng rồi khua lên xuống trong không khí. Nếu khua nhẹ, hầu như không nghe thấy gì; nhưng nếu khua thật mạnh và nhanh, âm thanh vù vù sẽ xuất hiện rõ rệt.

Âm thanh truyền đến tai là do tai cảm nhận được dao động trong không khí. Tuy nhiên, con người chỉ nghe được những dao động có tần số từ khoảng 20 đến 20.000 lần mỗi giây. Nếu thấp hơn hoặc cao hơn khoảng này, tai người sẽ không nghe thấy. Vì thế, khi mảnh tre khua chậm, nó gần như im lặng; còn khi khua nhanh, nó tạo ra tiếng xé gió vù vù.

Côn trùng bay phát ra âm thanh cũng theo nguyên lí đó. Các nhà khoa học cho biết, mỗi giây ruồi nhặng vỗ cánh khoảng 147-220 lần, muỗi khoảng 594 lần, thậm chí có loài vỗ tới 1000 lần, còn ong mật khoảng 260 lần. Trong khi đó, bướm trắng chỉ vỗ cánh chậm chạp khoảng 6 lần mỗi giây, bướm gai khoảng 5 lần. Vì tần số vỗ cánh quá thấp nên khi bay, chúng gần như hoàn toàn yên lặng.