Thế nào là sao siêu mới?
Theo ghi chép trong sử sách Trung Quốc, vào thời Bắc Tống, người ta từng phát hiện một “vị khách” trên bầu trời, sáng đến mức ban ngày cũng nhìn thấy được, hiện tượng này kéo dài 23 ngày. Qua nghiên cứu và chứng minh, “vị khách” ấy chính là một sao siêu mới đã bùng nổ vào năm 1054. Nhà thiên văn nổi tiếng Aurther xác nhận rằng trong chòm sao Kim Ngưu, nhóm sao có hình dạng con cua chính là vật chất do vụ bùng nổ sao siêu mới này bắn ra, được gọi là di tích sao siêu mới. Năm 1969, các nhà thiên văn dựa vào tia α và bức xạ γ từ đám tinh vân này đã phát hiện ở trung tâm của nó có punxa. Sao mạch xung ấy chính là một thiên thể mật độ cao, tự quay với tốc độ lớn - sao nơtron từng được dự đoán bằng lý thuyết. Những phát hiện này khiến giới khoa học đặc biệt quan tâm.
Theo lý thuyết diễn biến hằng tinh, khi một hằng tinh đi đến giai đoạn cuối, năng lượng hạt nhân ở tâm đã tiêu hao hết. Lúc đó, hằng tinh phát sinh co ngót, đặc lại và suy sập, từ đó dẫn đến bùng nổ, bắn ra một lượng lớn vật chất, hình thành lớp vỏ khí giãn nở ra ngoài với tốc độ cao. Sau khi co ngót, nó không thể phục hồi như ban đầu nữa mà trở thành một thiên thể đặc. Khối lượng của hằng tinh thu lại trong một thể tích rất nhỏ, tạo nên hố đen, sao nơtron hoặc sao lùn trắng.
Vì vậy, vụ bùng nổ sao siêu mới năm 1054 hoàn toàn phù hợp với lý thuyết diễn biến hằng tinh. Đó là một trong những quá trình hủy diệt hằng tinh mà con người quan sát được. Khi sao siêu mới bùng nổ, độ sáng của hằng tinh tăng lên hàng chục triệu, thậm chí hàng trăm triệu lần.
Thoạt nhìn, sao siêu mới và sao mới có vẻ giống nhau, đều là hiện tượng hằng tinh bùng nổ khiến thiên thể giãn nở và độ sáng tăng lên. Điểm khác là sao siêu mới bùng nổ mãnh liệt hơn nhiều, vật chất giãn nở mạnh hơn và độ sáng tăng lớn hơn. Nhưng trên thực tế, sao siêu mới hoàn toàn khác sao mới. Sao mới bùng nổ một lần chỉ phóng ra 0,1% - 0,01% khối lượng của hằng tinh, nên không gây ảnh hưởng lớn đến bản thân hằng tinh. Còn khi sao siêu mới bùng nổ, phần lớn khối lượng của hằng tinh bị bắn ra ngoài. Sau vụ nổ, nó không thể trở lại trạng thái hằng tinh ban đầu, mà biến thành một thiên thể đặc hoàn toàn khác. Vì thế, sự bùng nổ sao siêu mới là một quá trình quan trọng trong cái chết của hằng tinh.
