Có thể tẩy sạch màu trên gốm được không?
Đồ gốm là vật dụng phổ biến trong nhiều gia đình. Trên bề mặt đồ gốm thường có các hình vẽ và hoa văn khác nhau. Thông thường, màu sắc trên gốm không hòa tan trong nước nên không thể rửa sạch chỉ bằng nước. Tuy vậy, cũng có một số trường hợp ngoại lệ.
Màu sắc trên đồ gốm sứ phần lớn do các oxit kim loại tạo ra. Chúng không tan trong nước và rất bền trước nhiều tác nhân hóa học. Với đa số đồ gốm sứ, người ta trước hết dùng chất màu vẽ lên phôi gốm sứ, sau đó phủ men rồi đưa vào lò nung ở nhiệt độ cần thiết. Loại đồ gốm sứ này được gọi là gốm màu dưới men, tức màu của đồ gốm nằm bên dưới lớp men. Ví dụ ở bát men xanh, màu xanh được phủ kín dưới một lớp men. Với loại gốm sứ này, lớp men phủ bên ngoài rất bền, nên dù rửa bao nhiêu lần trong quá trình sử dụng, màu sắc cũng không bị nhạt đi. Vì vậy, đồ gốm sứ màu dưới men dù đã qua hàng trăm, thậm chí hàng nghìn năm, các nét vẽ trên bề mặt vẫn có thể tươi nguyên và đẹp mắt.
Một loại gốm sứ khác được vẽ màu lên phôi đã phủ men trắng và đã qua nung. Sau khi vẽ chất màu, người ta lại đem sấy trong lò ở nhiệt độ thấp; loại này gọi là gốm “màu trên men”. Với gốm sứ màu trên men, chất màu chỉ nằm ở mặt ngoài nên dễ chịu tác dụng của các tác nhân hóa học như dung dịch axit, dung dịch kiềm hoặc chất tẩy rửa, khiến màu bị nhạt hoặc biến đổi. Ngoài ra, khi dùng bột đánh bóng, bột làm sạch chà xát mạnh, một phần chất màu cũng có thể bị mài mòn. Một số đồ gốm “mạ bạc”, “mạ vàng” hoặc có nét vẽ bằng sơn màu cũng có thể nhạt dần sau vài năm, thậm chí chỉ vài tháng sử dụng. Nguyên nhân là chất màu chỉ phủ trên bề mặt ngoài của gốm sứ, độ bám không lớn nên khi bị chà xát sẽ dễ bị đánh sạch.
