Tôi đã bắt đầu biết… nói dối

Thuở nhỏ, tôi được dạy rằng phải sống trung thực, không dối trá với bản thân và với mọi người, vì đó là con đường trong sáng duy nhất của kiếp người.

Khi ấy, tôi chưa hiểu thế nào là trung thực, thế nào là dối trá. Tôi chỉ biết rằng hành động nào làm vừa lòng người lớn, được khen là ngoan ngoãn, thì đó là hành động trung thực. Nhưng đến một ngày, tôi đã hiểu ra sự thật phía sau những lời khen ấy.

Tôi bắt đầu biết nói dối – những lời nói dối chân thành nhất trong đời mình. Tôi có một người bạn quanh năm lênh đênh trên con tàu nhỏ đã cũ, đi câu mực, đánh cá ngoài biển, vài tháng mới trở lại đất liền được vài ngày.

Một lần, anh ra biển đúng lúc thời tiết đột ngột thay đổi, khiến biển động dữ dội.

Nhà anh chỉ còn người mẹ già ốm yếu. Vì quá lo cho con trai, bệnh tim của bà tái phát và bà phải vào viện trong tình trạng hôn mê. Khi ấy, gió biển vẫn gào thét dữ dội.

Các bác sĩ quyết định phải mổ ngay, nhưng họ không thể tiến hành ca mổ khi bà mẹ đang hôn mê và suy kiệt hoàn toàn về tinh thần.

Trong những lúc tỉnh táo ngắn ngủi, bà thều thào hỏi bão đã tan chưa, con trai bà đã về chưa. Khi đó, có một người làng bên cho biết đã tìm thấy mảnh vỡ của con tàu nhà bà dạt vào bờ biển. Bà hỏi các bác sĩ, nhưng không ai trả lời.

Tôi đứng ở đó và thật dại dột khi trung thực kể với bà rằng cơn bão khủng khiếp lắm, còn kéo dài vài ngày nữa mới dứt; con tàu đã bị vỡ, sóng xô vài mảnh vào bờ, còn con trai bà – người bạn thân của tôi – chưa biết số phận ra sao.

Các bác sĩ không kịp ngăn tôi lại.

Câu chuyện vừa được kể đã đánh gục chút sức lực yếu ớt cuối cùng của bà. Bà nấc nhẹ rồi thiếp đi. Các bác sĩ đành bất lực. Tôi tình cờ phạm một lỗi lầm ghê gớm mà suốt đời không thể tha thứ cho mình. Sau khi bão tan, người bạn tôi sống sót trở về nhờ được một chiếc tàu khác cứu.

Anh không trách tôi, chỉ gục bên mộ mẹ mà khóc nức nở. Sự trung thực ngu ngốc của tôi đã vô tình gây nên một sai lầm khủng khiếp.

Trong truyện ngắn nổi tiếng “Chiếc lá cuối cùng” của O. Henry, một bệnh nhân tin chắc mình sẽ chết. Cô đếm từng chiếc lá rụng trên tán cây ngoài cửa sổ và tin rằng đó là chiếc đồng hồ số phận của mình.

Khi chiếc lá cuối cùng rơi xuống, cô sẽ chết. Nhưng chiếc lá cuối cùng ấy không bao giờ rụng. Cô gái bình phục, sống khỏe mạnh mà không biết rằng chiếc lá cuối cùng chỉ là một chiếc lá giả do một họa sĩ vẽ lên vòm cây trơ trụi để cứu cô.

Như vậy, sự thật không chỉ là điều được nhìn thấy bằng mắt hay được cảm nhận bằng tri thức. Nếu tôi không kể về cơn bão mình thấy, về mảnh ván tàu mình nghe được, có lẽ người mẹ ốm yếu ấy đã không chết.

Nếu không có chiếc lá giả kia, cô gái có thể đã chết vì bệnh tật và tuyệt vọng. Sự thật trong đời sống con người cần phải đi cùng tình yêu thương. Chỉ điều gì cứu giúp con người, làm con người mạnh mẽ hơn và hướng họ về ánh sáng, điều đó mới là sự thật.

Còn tất cả những hành động, lời nói, dù đúng với mắt ta thấy, tai ta nghe, trí ta hiểu, nhưng lại khiến người khác hoặc niềm tin vào cuộc sống bị hủy hoại, thì không thể gọi là trung thực. Nếu đó là sự thật, thì đó chỉ là sự thật của một con quỷ không biết yêu thương con người.

Một lời nói dối xuất phát từ tình yêu có thể cứu người, và một lời nói thật phũ phàng có thể giết người. Tất nhiên, chúng ta sẽ chọn lời nói dối chân chính.

Tuy vậy, phân biệt ranh giới giữa những lời nói ấy không hề dễ dàng, và còn tùy thuộc vào từng hoàn cảnh đặc biệt. Bạn có biết nói dối thế nào để lời nói dối ấy vẫn chân thành, chứa đầy tình yêu thương con người không?

Đơn giản thôi. Hãy giữ trong mình một trái tim tha thiết với cuộc đời và đồng loại.