Vũ trụ được tạo thành như thế nào?

Trái Đất nơi ta sinh sống là một đại hành tinh trong hệ Mặt Trời. Hệ Mặt Trời có tất cả 9 hành tinh lớn: Thủy Tinh, Kim Tinh, Trái Đất, Hỏa Tinh, Mộc Tinh, Thổ Tinh, Thiên Vương Tinh, Hải Vương Tinh và Diêm Vương Tinh. Ngoài các hành tinh lớn còn có hơn 156 vệ tinh, vô số tiểu hành tinh, vô số sao chổi, lưu tinh thể. Chúng đều tương đối gần Trái Đất nên con người hiểu biết về chúng nhiều hơn. Vậy ngoài những thiên thể ấy, trong vũ trụ mênh mông còn có gì?

Ban đêm, bằng mắt thường ta có thể nhìn thấy rất nhiều ngôi sao lấp lánh. Tuyệt đại đa số chúng là hằng tinh, tức những tinh cầu có thể tự phát sáng như Mặt Trời. Hệ Ngân hà của chúng ta có hơn 1000 tỉ hằng tinh.

Hằng tinh thường tụ thành từng nhóm. Có rất nhiều hằng tinh tạo thành cặp, thành đôi, ở gần nhau và quay quanh nhau theo quy luật nhất định, gọi là song tinh. Cũng có những hằng tinh gồm 3, 4 hoặc nhiều ngôi hơn tụ lại thành một nhóm, gọi là tụ tinh. Nếu số hằng tinh nhiều hơn 10 ngôi, thậm chí hàng nghìn, hàng vạn ngôi tập hợp lại, thì gọi là tinh đoàn. Trong hệ Ngân hà, người ta đã phát hiện hơn 1000 tinh đoàn như vậy.

Trong thế giới hằng tinh còn có những ngôi sao có độ sáng biến đổi, gọi là biến tinh. Sự biến đổi của chúng có loại theo quy luật, có loại không theo quy luật. Ngày nay, con người đã phát hiện hơn 2 vạn biến tinh. Có lúc trên bầu trời đột nhiên xuất hiện một ngôi sao rất sáng, chỉ trong 2 - 3 ngày độ sáng tăng lên mấy vạn lần, thậm chí hàng triệu lần; đó gọi là sao mới. Còn có một loại hằng tinh có độ sáng tăng lên ghê gớm, gấp hàng chục triệu lần, thậm chí hàng tỉ lần, gọi là sao siêu mới.

Ngoài hằng tinh, còn có một loại thiên thể trông giống mây mù gọi là tinh vân. Trong hệ Ngân hà chỉ có một số ít tinh vân. Loại tinh vân này do khí và bụi rất loãng cấu tạo thành, hình dạng không đều, gọi là tinh vân Ngân hà, như tinh vân trong chòm Lạp Hộ. Phần lớn tinh vân thực ra không phải là mây, mà là những hệ tinh giống như hệ Ngân hà. Do chúng cách ta quá xa nên nhìn qua trông như mây mù, vì thế gọi là tinh hệ ngoài Ngân hà. Ngày nay, con người đã phát hiện hàng trăm tỉ tinh hệ trở lên. Những tinh hệ nổi tiếng như chòm Tiên Nữ, tinh vân Magellan lớn và nhỏ đều là những tinh hệ ngoài Ngân hà mà mắt thường khó thấy. Các tinh hệ cũng tập hợp thành nhóm; vài tinh hệ hoặc hàng chục tinh hệ tụ lại gọi là tinh hệ song trùng hoặc tinh hệ đa trùng, còn những nhóm lớn hơn thường tạo thành hệ tinh đoàn. Từ thập kỷ 60 của thế kỷ XX đến nay, các nhà thiên văn còn tìm thấy một loại thiên thể ngoài hệ Ngân hà trông giống hằng tinh, có độ sáng và khối lượng tương tự tinh hệ. Người ta gọi chúng là loại thiên thể, và đến nay đã phát hiện hàng nghìn thiên thể như thế.

Trong không gian bao la giữa các ngôi sao, ở những nơi không có hằng tinh và không có tinh vân, liệu có phải là chân không tuyệt đối không? Không phải. Ở đó vẫn có khí, bụi vô cùng loãng, tia vũ trụ và từ trường giữa các ngôi sao. Cùng với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, con người chắc chắn sẽ phát hiện ngày càng nhiều loại thiên thể mới.