Tại sao cà phê và chè có tác dụng làm tỉnh táo đầu óc?

Cà phê, chè và ca cao vốn được xem là ba loại đồ uống nổi tiếng trên thế giới. Cà phê được chế biến từ quả cà phê, thuộc thực vật họ khiếm thảo; còn chè được chế biến từ lá của cây chè, một loài thực vật thuộc họ sơn trà.

Nếu nói cà phê có chứa cafein thì mọi người dễ tin, nhưng nói chè cũng chứa cafein thì không phải ai cũng biết. Trên thực tế, chè không chỉ chứa cafein mà hàm lượng còn có thể khá cao, thông thường khoảng 2% – 3%. Vì vậy, khi chúng ta pha một cốc chè đậm, lượng cafein trong cốc cũng đủ tạo tác dụng rõ rệt.

Sở thích của mỗi người không giống nhau: có người thích cà phê, có người quen uống chè, có người lại thích cả hai. Cả hai loại đồ uống này đều có thể gây hưng phấn, giúp con người tỉnh táo đầu óc.

Vì sao cà phê và chè đều có thể làm hưng phấn và giúp não tỉnh táo? Cafein trong cà phê thuộc nhóm kiềm sinh vật, hay còn gọi là kiềm thực vật, có dạng kết tinh nhỏ màu trắng. Qua thực nghiệm vật lý, chất này có tác dụng hưng phấn khá rộng đối với hệ thần kinh trung ương. Sau khi uống cà phê hoặc chè, trước tiên vỏ não sẽ bị kích thích, quá trình hưng phấn ở vỏ não được tăng cường, cảm giác mệt mỏi giảm đi, cơn buồn ngủ bị đẩy lùi, tư duy được cải thiện và tinh thần trở nên phấn chấn. Thứ hai, nó còn làm hưng phấn trung khu tuần hoàn và trung khu vận động. Trong lá chè còn có một chất gọi là thein; thein và cafein đều có thể trực tiếp kích thích tim, làm giãn mạch vành cùng các mạch máu ngoại vi, đồng thời có tác dụng lợi tiểu.

Có người cho rằng vì cà phê và chè có tác dụng kích thích thần kinh nên uống càng nhiều càng tốt. Điều này không đúng; nếu uống quá nhiều sẽ phản tác dụng. Lượng cafein quá mức có thể khiến con người mất ngủ, tim đập nhanh, đau đầu, ù tai, hoa mắt, chóng mặt… và gây hại cho sức khỏe. Uống quá nhiều chè đặc cũng có thể dẫn đến hiện tượng “say chè”, không chỉ gây khó chịu mà trường hợp nghiêm trọng còn phải cấp cứu.