Cậu bé viết thuê
Đó là một cậu bé mười hai tuổi tên Giu-li-ô, con trai đầu của một nhân viên đường sắt. Lương của bố ít mà gia đình lại đông con, nên cuộc sống rất chật vật. Để kiếm thêm tiền, bố cậu phải nhận việc làm ban đêm. Một nhà xuất bản giao cho ông viết tên và địa chỉ của những người đăng kí mua sách báo dài hạn lên các băng giấy để gửi đi. Cứ năm trăm băng địa chỉ, ông được trả ba lia. Vì phải thức quá khuya, ông thường rất mệt mỏi và hay than trong bữa cơm chiều:
– Mắt tôi đến hỏng mất!
Một hôm, cậu con trai nói với bố:
– Bố để con viết thay bố nhé. Chữ con cũng giống chữ bố mà.
– Không được. Con phải lo học cho giỏi, sau này còn giúp gia đình. – Bố cậu trả lời. – Việc học của con quan trọng hơn việc viết băng cho bố nhiều.
Thấy bố đã quyết, Giu-li-ô không nài nỉ nữa. Nhưng cậu biết cứ đến nửa đêm, khi đồng hồ điểm đủ mười hai tiếng, bố mới rời phòng làm việc để đi ngủ.
Một đêm, chờ bố ngủ say, cậu rón rén thức dậy, bước vào phòng làm việc của bố và thắp đèn lên. Trên bàn là một tập băng giấy trắng dày bên cạnh tờ danh sách khách hàng. Cậu bắt đầu viết, cố bắt chước thật giống nét chữ của bố. Những băng giấy đã viết xong cứ chồng cao dần. Khi viết được một trăm sáu mươi địa chỉ, cậu nghĩ mình đã kiếm được một lia. Cậu dừng lại, đặt bút về chỗ cũ, tắt đèn rồi nhẹ nhàng trở về phòng ngủ.
Trưa hôm ấy, người bố ngồi vào bàn ăn với vẻ vui hơn thường ngày:
– Giu-li-ô này! Đêm qua bố làm được nhiều hơn những đêm trước một phần ba công việc đấy. Con thấy không, bố vẫn còn nhanh tay, tinh mắt lắm!
Giu-li-ô vui sướng vô cùng. Ngoài số tiền kiếm thêm được, cậu còn làm cho bố có niềm vui vì tưởng rằng mình vẫn còn khỏe.
Đêm hôm sau, Giu-li-ô lại lặng lẽ dậy làm việc. Cứ thế, hết đêm này sang đêm khác, bố cậu vẫn không hề hay biết. Chỉ có một lần, trong bữa tối, bố bỗng thắc mắc: “Lạ thật, dạo này dầu hỏa sao chóng hết quá!”.
Vì đêm nào cũng thức khuya, Giu-li-ô ngày càng thiếu ngủ. Tối đến, khi ngồi học bài, mắt cậu cứ díp lại. Có hôm, cậu gục đầu trên trang vở mà ngủ. Bố dịu dàng lay cậu dậy. Tối hôm sau, cậu vẫn không cưỡng lại nổi cơn buồn ngủ. Sự mệt mỏi cứ tăng dần. Cậu thường ngủ gục trên sách, dậy muộn hơn trước và học bài vội vã. Lần đầu tiên, bố quở trách con:
– Giu-li-ô, bố rất phiền lòng về con. Con thay đổi nhiều quá!
Nghe vậy, Giu-li-ô bối rối và tự nhủ sẽ tạm ngừng công việc ban đêm.
Nhưng chính tối hôm đó, bố trở về nhà trong tâm trạng rất vui. Ông khoe tiền công viết băng tăng hơn tháng trước ba mươi hai lia, rồi lấy trong túi ra một gói kẹo thưởng cho các con. Lũ trẻ reo mừng hớn hở. Nhìn cảnh ấy, Giu-li-ô lại tự nhủ sẽ cố gắng học ban ngày nhiều hơn để đêm vẫn có thể làm việc giúp bố.
***
Hai tháng trôi qua. Vì thiếu ngủ, Giu-li-ô ngày càng đuối sức. Bố vẫn quở trách cậu vì lơ là học hành. Đến khi ông gặp thầy giáo của Giu-li-ô và biết cậu con trai vốn thông minh nay học sút hẳn, ông thật sự tức giận và nặng lời trách mắng:
– Giu-li-ô! Bố đã làm việc ngày đêm để nuôi gia đình, lo cho các con ăn học. Vậy mà con lại lười biếng, không biết thương bố mẹ. Con làm bố thất vọng quá.
Nghe bố mắng, Giu-li-ô bật khóc. Nhưng hiểu hoàn cảnh khó khăn của gia đình, cậu càng quyết tâm tiếp tục việc mình đang làm. Cậu nghĩ chỉ cần cố gắng thi đỗ, dù không còn học giỏi như trước, thì vẫn có thể giúp đỡ gia đình.
Lại hai tháng nữa trôi qua. Tình hình càng tệ hơn. Bố dần lạnh nhạt với Giu-li-ô, xem cậu như một đứa trẻ ương ngạnh và bạc bẽo. Giu-li-ô rất đau khổ. Nỗi buồn cùng sự mệt nhọc khiến cậu xanh xao, gầy gò, việc học ngày càng sa sút. Cậu hiểu rằng mọi chuyện phải chấm dứt, cậu phải trở lại học giỏi như xưa để được bố yêu thương. Nhưng cứ mỗi khi chuông đồng hồ điểm mười hai tiếng, cậu lại nghĩ nếu mình nằm yên thì gia đình sẽ mất một lia. Thế là cậu lại choàng dậy.
Đêm ấy, Giu-li-ô thức dậy và ngồi vào bàn viết. Khi đưa tay lấy bút, cậu vô tình làm rơi một cuốn sách xuống đất. Cậu giật mình lắng nghe. Không có tiếng động nào. Cả nhà vẫn ngủ say. Cậu yên tâm cúi xuống viết tiếp. Nhưng bố cậu đã đứng ngay sau lưng. Ông thức giấc vì tiếng sách rơi, rón rén đi chân trần vào phòng làm việc và nhìn thấy tất cả. Lòng tràn đầy thương yêu, ông ôm chầm lấy con:
– Hãy tha lỗi cho bố, Giu-li-ô yêu quý! – Ông hôn con, nước mắt đầm đìa. – Bố xin lỗi con.
Bố nhấc bổng Giu-li-ô khỏi ghế, bế cậu đặt vào giường người mẹ vừa tỉnh giấc và nói:
– Mình hãy hôn đứa con hiếu thảo của chúng ta. Hơn bốn tháng nay, con đã không ngủ để làm việc thay tôi. Vậy mà tôi nỡ trách mắng nó.
Bà mẹ ôm chặt con vào lòng, nghẹn ngào không nói nên lời.
Rồi bố lại bế Giu-li-ô về buồng, đặt cậu lên giường, sửa gối và đắp chăn cho cậu. Cậu bé mệt quá, thiếp đi.
Khi Giu-li-ô tỉnh giấc, mặt trời đã lên cao. Cậu thấy mái đầu của bố tựa bên thành giường. Thì ra, bố đã ngồi suốt đêm bên cậu, vui mừng nhìn con được ngủ ngon lành.
