Tại sao cây cao su ba lá chỉ có thể trồng được ở phía Nam?

Trong cuộc sống hằng ngày, chúng ta gần như luôn tiếp xúc với cao su. Khi ra khỏi nhà bằng xe đạp, đi ô tô buýt hay lái máy kéo, lốp của những phương tiện ấy đều được chế tạo từ cao su. Trong thể thao, ruột bóng rổ, bóng chuyền hoặc bóng đá cũng làm từ cao su. Ngoài ra còn có giày đi mưa, đồ đựng thuốc và rất nhiều vật dụng khác. Tất nhiên, công dụng của cao su không chỉ dừng lại ở đó; ngành công nghiệp quốc phòng, điện khí, máy móc… đều không thể tách rời cao su.

Cao su được lấy từ đâu? Cao su có hai nguồn: cao su tự nhiên và cao su nhân tạo. Cao su nhân tạo, đúng như tên gọi, được con người tạo ra bằng phương pháp hóa học. Cao su tự nhiên được lấy từ cây cao su, cây đỗ trọng, cỏ cao su… Trong số các loài cho mủ, cây cao su ba lá là loài có sản lượng nhiều và chất lượng tốt nhất, vì thế còn được gọi là “vua của cao su”.

Vị “vua của cao su” này không phải ở đâu cũng có thể sinh trưởng và cho mủ. Chỉ cần trong một năm có vài ngày nhiệt độ hạ xuống dưới 5°C hoặc dưới 0°C, cả loạt cây cao su con có thể chết cóng. Vì sao lại như vậy?

Ai cũng biết đặc tính của thực vật được hình thành qua quá trình thích nghi lâu dài với môi trường tự nhiên. Khí hậu hai miền Nam Bắc có sự chênh lệch rõ rệt, nên thực vật ở từng vùng cũng hình thành khả năng thích nghi riêng. Cây cối phía Bắc có thể chịu sương giá, gió rét trong mùa đông, khi đông qua xuân tới vẫn sinh trưởng được, vì khả năng chịu lạnh khá tốt. Trong khi đó, nhiều loài cây phía Nam quanh năm xanh tốt nhưng khi gặp nhiệt độ thấp hơn 5°C thì không chịu nổi, nhẹ thì cành lá cong queo, nặng thì cả thân cây chết cóng. Năm 1904, cây cao su được đưa từ nước ngoài vào trồng tại Trung Quốc. Nguồn gốc của nó là vùng lưu vực sông Amazon thuộc Brazil, một loài cây nhiệt đới ưa bóng, thích nhiệt độ cao và ổn định, lượng mưa lớn và đều, khí hậu có gió nhẹ, đất đai màu mỡ, nhưng khả năng chịu lạnh rất yếu. Khi nhiệt độ bình quân 18°C, cây khó sinh trưởng bình thường; dưới 10°C, hoạt động sinh lý bên trong bị ảnh hưởng rõ rệt; dưới 5°C, cây thường bị nhiễm lạnh, nhẹ thì một bộ phận khô hoặc nứt vỏ chảy nhựa, nặng thì thân cây từ ngọn đến gốc đều chết khô. Nhiệt độ mùa đông ở lưu vực sông Trường Giang và khu vực phía Bắc sông Trường Giang của Trung Quốc thường xuống dưới 0°C, vì vậy miền Bắc Trung Quốc không thể trồng được cây cao su ba lá. Hiện nay, cao su ở Trung Quốc chủ yếu phân bố tại Quảng Đông, Quảng Tây, Vân Nam, Phúc Kiến, Hải Nam và Đài Loan, ở các vùng phía Nam vĩ độ 22° Bắc.