“Chiến tranh lạnh” là gì?

Sau khi Chiến tranh thế giới II kết thúc, cục diện chính trị thế giới đã có một sự thay đổi rất lớn: phe tư bản chủ nghĩa phương Tây do Mỹ, Anh, Pháp đứng đầu và phe xã hội chủ nghĩa phương Đông do Liên Xô cũ đứng đầu, vì có niềm tin chính trị khác nhau nên có thái độ thù địch với nhau. Nhưng sức mạnh quân sự của cả hai bên đều hết sức to lớn. Với vài triệu quân và vài nghìn đầu đạn hạt nhân, nếu đem sức mạnh quân sự này ra sử dụng thì bên nào cũng có thể tiêu diệt đối phương nhiều lần, vì thế không bên nào dám dùng sức mạnh quân sự để phát động chiến tranh. Tuy nhiên, bên nào cũng muốn làm cho đối phương suy yếu, tiến tới tan rã, nên mọi thủ đoạn ngoài phạm vi quân sự đều được sử dụng. Các thủ đoạn này bao gồm: phong tỏa kinh tế, không để các tài liệu kinh tế quan trọng lọt vào tay đối phương, cản trở sự phát triển kinh tế của đối phương; tấn công chính trị, vận dụng mọi công cụ tuyên truyền để đánh vào các điểm yếu và lòng dân của đối phương; phá hoại, lật đổ, đào tạo gián điệp để tiến hành các hoạt động phá hoại; chạy đua trang bị quân sự, không ngừng tăng cường hoạt động quân sự, ra sức phát triển vũ khí mũi nhọn, luôn muốn sức mạnh quân sự của mình vượt hơn đối phương.

Tuy hai phe chưa trực tiếp nổ súng, nhưng thật ra cả hai đều ở trong trạng thái chiến tranh, và chiến tranh có thể bùng nổ bất cứ lúc nào. Thượng nghị sĩ Mỹ Becna Baluc đã gọi trạng thái này là “chiến tranh lạnh”, để phân biệt với “chiến tranh nóng”, tức chiến tranh có dùng pháo thật, đạn thật.

Đầu những năm 90 của thế kỷ XX, Liên Xô cũ tan rã, do đó các nước Đông Âu trải qua những biến động to lớn, cái gọi là phe phương Đông không còn tồn tại nữa. Từ đó trở đi, chiến tranh lạnh cũng kết thúc.