Tại sao nước hồ không thấm hết vào lòng đất?

Nước sẽ bốc hơi khi gặp nguồn nhiệt cao. Mặt trời là nguồn nhiệt tự nhiên, sẵn có và bền bỉ nhất trên hành tinh này. Vậy tại sao nó vẫn không thể làm bốc hơi cạn nước trong hồ, hoặc ít nhất là làm lượng nước giảm xuống đến mức ai cũng dễ dàng nhận ra?

Có một ví dụ rất đơn giản để chứng minh hiện tượng này: hãy đổ đầy nước vào một chiếc cốc thủy tinh rồi đặt dưới nắng mặt trời. Sau vài giờ, bạn sẽ thấy lượng nước trong cốc giảm đi đáng kể.

Có lẽ bạn cũng đã đoán ra, nước bốc hơi là do sức nóng từ mặt trời. Điều tương tự cũng xảy ra với những vùng nước lớn: nước thực sự có bốc hơi. Tuy nhiên, chúng ta lại khó nhận ra sự thay đổi về mực nước ở các khu vực ấy.

Có hai lý do chính. Thứ nhất, lượng nước trong ao hồ và những vùng nước lớn là vô cùng khổng lồ. Vì vậy, quá trình bốc hơi diễn ra rất chậm, khiến chúng ta gần như không nhận thấy sự khác biệt về mực nước.

Nếu như vậy, theo lý thuyết thì nước trong ao hồ cũng phải cạn sau một khoảng thời gian nhất định, chẳng hạn sau vài tuần hoặc vài tháng. Rất may, điều đó không thường xuyên xảy ra nhờ có vòng tuần hoàn của nước.

Vòng tuần hoàn nước, hay còn gọi là chu trình thủy văn, là quá trình nước bốc hơi vào không khí từ ao hồ, sông suối và đại dương, sau đó ngưng tụ rồi quay trở lại mặt đất dưới dạng mưa, tuyết, mưa đá...

Điều này có nghĩa là lượng nước bốc hơi từ ao hồ sẽ được tự nhiên bù lại thông qua các trận mưa và những hình thức tương tự khác. Tuy nhiên, vẫn có một số hồ nước ngọt thực sự bị cạn dần theo thời gian nếu tốc độ bù nước không đủ nhanh.

Đến đây, chúng ta đã hiểu vì sao lượng nước trong ao hồ không giảm quá nhiều do bốc hơi. Nhưng điều gì khiến nước không thấm hết xuống đất?

Hiện tượng thấm nước phụ thuộc vào chất đất bên dưới lòng hồ. Nếu hồ quá sâu, khả năng cao bên dưới đáy hồ sẽ là đất sét hoặc đá không thấm nước. Thêm vào đó, đất cũng có “giới hạn no”. Chúng ta nói một vật đã “no”, hay đã bão hòa, khi nó không thể tiếp nhận hoặc hấp thu thêm một thứ cụ thể nào đó.

Do luôn có một lượng nước phía trên sẵn sàng thấm xuống, đất dưới đáy hồ dần bị “no” và không thể hấp thu thêm nước nữa. Cũng cần nhớ rằng các loại đất khác nhau có “tốc độ hấp thu nước” khác nhau. Hạt đất càng lớn thì tốc độ thấm càng nhanh. Ngoài ra, nhiều hồ nước tự nhiên được hình thành ở nơi có độ cao thấp so với mực nước biển và thường nhận thêm nước từ các mạch ngầm.

Nói tóm lại, nước vẫn ngấm xuống dưới, nhưng đến một giới hạn nhất định, đất dưới lòng hồ sẽ bị bão hòa và không thẩm thấu thêm nữa. Trong khi đó, lượng nước còn lại trong hồ tiếp tục tham gia vào quá trình bốc hơi chậm rãi, rồi lại được bổ sung bằng nhiều cách khác nhau.

Nhìn chung, nếu một vùng nước đã có đủ lượng nước và thường xuyên được tự nhiên bù đắp, thì chẳng có lý do gì để vùng nước ấy dễ dàng biến mất.