Tại sao các hoàng đế của nước Nga được gọi là Sa hoàng?
Về vấn đề này, trước hết phải nói tới nhà độc tài của thành La Mã thời cổ đại là Cesar. Năm 45 trước Công nguyên, Viện Nguyên Lão La Mã đã dựa vào chiến công của Cesar, cũng như quyền thế và tài sản cực lớn của ông, để tuyên bố Cesar là nhà độc tài trọn đời. Tuy bấy giờ La Mã theo thể chế cộng hòa cổ đại, nhưng quyền lực cá nhân của Cesar đã lên tới đỉnh cao.
Sau khi ông chết, tên của ông trở thành từ tượng trưng cho kẻ độc tài, cho nhà quân chủ chuyên chế. Vì thế, nhiều quân chủ chuyên chế ở các nước phương Tây đã dùng Cesar làm danh hiệu của mình, nhằm thể hiện quyền thế và uy lực tối cao.
Ngày 16 tháng giêng năm 1547, hoàng đế Ivan Đệ Tứ của nước Nga, cũng gọi là Ivan Hung Bạo, lên nắm quyền. Tước hàm chính thức của ông là Đại công tước Moxcva và toàn cõi Nga. Ivan Đệ Tứ không thỏa mãn với tước hiệu Đại công tước, vì thế khi đội mũ miện, ông tự xưng là Sa hoàng. Chữ “Sa” là chuyển âm của từ La tinh Cesar, tức là ông tự coi mình là Cesar và tỏ ý rằng mình sẽ trở thành nhà độc tài của toàn cõi Nga, xây dựng lại một đế quốc cường thịnh như La Mã xưa. Từ đó, Sa hoàng trở thành danh hiệu của các quân vương ở Nga. Còn nước Nga trở thành “Nước Nga của Sa hoàng”. Năm 1721, Pitotr Đại Đế đổi danh hiệu là Hoàng đế, nhưng nói chung người ta vẫn gọi ông là Sa hoàng, và có khi dùng cả hai cách gọi Sa hoàng lẫn Hoàng đế.
