Tại sao vĩ tuyến 38 trở thành đường phân giới giữa Bắc Triều Tiên và Hàn Quốc?

Cuối thế kỷ XIX, Nhật Bản đem quân xâm lược và chiếm Triều Tiên. Năm 1910, Nhật Bản cưỡng bức Triều Tiên ký “Điều ước Hàn Nhật”, quy định toàn bộ chủ quyền của Triều Tiên vĩnh viễn bị chuyển nhượng cho Nhật Bản. Từ đó, Triều Tiên trở thành thuộc địa của Nhật Bản. Sau khi Chiến tranh thế giới II bùng nổ, Nhật Bản ký kết liên minh với phát xít Đức và Italia, đồng thời gây ra cuộc chiến tranh ở châu Á và Thái Bình Dương. Tháng 11 năm 1943, những người đứng đầu các nước Trung Quốc, Mỹ và Anh ra Tuyên bố Cairô, khẳng định sẽ đánh đuổi Nhật Bản khỏi tất cả các vùng đất mà nước này đã xâm chiếm, trong đó có việc giúp Triều Tiên được độc lập, tự do.

Nhờ sự cố gắng chung của các lực lượng chống phát xít ở nhiều nước, tháng 8 năm 1945, Nhật Bản tuyên bố đầu hàng vô điều kiện. Căn cứ vào hiệp định đã ký kết, quân đội Mỹ và quân đội Liên Xô cũ cùng tiếp nhận sự đầu hàng của quân đội Nhật Bản tại Triều Tiên. Về khu vực tiếp nhận đầu hàng, lúc bấy giờ người ta quyết định lấy vĩ tuyến 38 độ Bắc làm đường phân giới: quân đội Nhật Bản ở phía Nam vĩ tuyến này sẽ đầu hàng quân đội Mỹ, còn quân đội Nhật Bản ở phía Bắc sẽ đầu hàng quân đội Liên Xô cũ.

Khi ấy, việc xác định vĩ tuyến 38 độ Bắc làm đường phân giới không mang ý nghĩa chính trị hay quân sự đặc biệt, mà chủ yếu vì vĩ tuyến này nằm ở khu vực trung bộ Triều Tiên, khiến hai khu vực tiếp nhận sự đầu hàng của quân đội Nhật Bản đại khái tương đương nhau. Ngoài ra, căn cứ vào hiệp nghị, sau khi tiếp nhận đầu hàng, Mỹ và Liên Xô phải tổ chức một Ủy ban Liên hợp để giúp Triều Tiên thành lập chính phủ lâm thời. Tuy nhiên, vì giữa Mỹ và Liên Xô vẫn còn nhiều vấn đề quan trọng chưa thống nhất, nên đến năm 1948 chính phủ lâm thời của Triều Tiên vẫn chưa được thành lập.

Tháng 8 năm 1948, tại miền Nam Triều Tiên thành lập nước Dân quốc Đại Hàn. Tháng 9 cùng năm, ở miền Bắc Triều Tiên thành lập nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên. Vì đây là hai chính phủ có tính chất khác nhau, nên rất khó tổ chức một cuộc phổ thông đầu phiếu trên phạm vi toàn dân tộc.

Tháng 6 năm 1950, cuộc nội chiến ở Triều Tiên bùng nổ. Quân Liên hiệp quốc do Mỹ đứng đầu đã đưa ngọn lửa chiến tranh lan tới bờ sông Áp Lục. Quân Chí nguyện nhân dân Trung Quốc và Quân đội nhân dân Triều Tiên cùng đánh lui lực lượng xâm lược về vĩ tuyến 38.

Đến năm 1953, hiệp định đình chiến được ký kết trên khu vực vĩ tuyến 38, đồng thời hai bên vĩ tuyến lập nên khu phi quân sự rộng 2 km. Thật không ai có thể ngờ rằng đường phân giới dùng để tiếp nhận sự đầu hàng của quân đội Nhật Bản năm ấy lại trở thành giới tuyến chia cắt lâu dài giữa Bắc Triều Tiên và Nam Triều Tiên.