Châu Phi đã bị chia cắt như thế nào?
Trong con mắt người châu Âu, suốt hàng nghìn năm, châu Phi vẫn là một vùng đất thần bí. Ngay từ thế kỷ thứ năm trước Công nguyên, trong sách của Hê-rôtđơ-tôt (Herodotus), nhà sử học Hy Lạp cổ được mệnh danh là “Cha đẻ của lịch sử”, đã có những mô tả về sa mạc, sông lớn và rừng rậm của châu Phi. Nhưng người châu Âu hiểu biết về châu Phi quá ít. Trong một thời gian dài, họ chỉ coi châu Phi là một dải bờ biển chứ không phải một châu lục. Khi ấy, trên bản đồ của người châu Âu, phần đất châu Phi vẫn để trống, chỉ vẽ vài con sông lớn, ngoài ra chỉ có hình những con voi.
Đầu thế kỷ XV, thực dân châu Âu bắt đầu đặt chân lên mảnh đất thần kỳ này. Năm 1415, người Bồ Đào Nha đi qua eo biển Gi-bơ-ran-ta (Gibraltar), chiếm thành Xơ-ta (Centa) của Ma Rốc và xây dựng căn cứ thực dân đầu tiên ở châu Phi. Tháng 3 năm 1488, Đi-at (Baratolomeu Dias), người Bồ Đào Nha, cùng các thủy thủ của ông đổ bộ lên cực Nam bờ biển châu Phi. Nơi đây được quốc vương Bồ Đào Nha đặt tên là mũi Hảo Vọng, có nghĩa là miền đất mang lại “những hy vọng tốt đẹp”, nhưng nó lại mở đầu cho những tai họa kéo dài hàng trăm năm đối với châu Phi. Song song với con đường biển mới khai phá, thực dân châu Âu bắt đầu xâm lược châu Phi.
Năm 1602, Hà Lan thành lập Công ty Đông Ấn; năm 1626 lại thành lập Công ty Tây Ấn. Chính phủ Hà Lan quy định lấy sông Ka-phu-ê (Kafue) làm ranh giới: phía Đông thuộc về Công ty Đông Ấn, phía Tây thuộc về Công ty Tây Ấn. Đến nửa sau thế kỷ XVII, Anh và Pháp tăng cường xâm lược châu Phi. Hầu như toàn bộ vùng ven biển châu Phi đều bị thực dân phương Tây chiếm lĩnh.
Sau khi chiếm xong vùng ven biển, bọn thực dân bắt đầu xâm nhập vào nội địa với quy mô lớn. Đến năm 1876, Anh đã chiếm xong Nam Phi, Zambia, Sieraleono, Ghana và vùng ven biển Ni-gieria; Pháp chiếm Senegal, Algeria, Guinea, Bờ Biển Ngà (Ivory Coast), DahoMe, nay là Bê-nanh (Benin); Bồ Đào Nha chiếm một phần sa mạc Sahara. Đến cuối thế kỷ XIX, cùng với quá trình chuyển sang chủ nghĩa đế quốc, các nước phương Tây càng tăng cường xâu xé châu Phi. Năm 1876, họ triệu tập hội nghị địa lý quốc tế ở Bruc-xen (Bỉ). Sau khi hội nghị kết thúc, họ vội vã bắt tay ngay vào hành động.
Dã tâm xâm chiếm và xâu xé lục địa châu Phi của bọn đế quốc chủ nghĩa đã gây nên những cuộc đấu đá triền miên. Khi thì chúng dùng đao búa, súng gươm; khi thì dùng ngoại giao mềm mỏng, ký hết hiệp ước này đến hiệp ước khác để chuyển nhượng các vùng đất thuộc địa.
Mãi đến cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, các nước phương Tây mới chia xong châu lục lớn thứ nhì thế giới này. Trong đó, Pháp chiếm 10.790.000 km2, tức 35,6% diện tích châu Phi; Anh chiếm 8.860.000 km2, tức 29% châu Phi; Đức chiếm 2.340.000 km2, tức 7,7% châu Phi; Bỉ chiếm 2.340.000 km2, tức 7,7% châu Phi; Italia chiếm 2.333.000 km2, tức 7,75%; Bồ Đào Nha chiếm 2.000.000 km2, tức 7%; Tây Ban Nha chiếm 300.000 km2, tức 1% diện tích châu Phi. Sang đầu thế kỷ XX, trên lục địa châu Phi chỉ còn Ê-ti-ô-pia và Li-bêria là còn độc lập về danh nghĩa. Còn tất cả các vùng đất khác đều đã bị các nước châu Âu chia nhau hết.
