Tại sao lại diễn ra cuộc chiến tranh Nga Thổ?
Nước Nga là một nước đại lục; đến thế kỷ XVII, phía tây và phía nam mới có đường ra biển. Sa hoàng nước Nga muốn chiếm được lối ra biển để giành quyền kiểm soát trên biển. Họ định kế hoạch: một là tây tiến, giành lối ra biển Fa-rô, thông biển nước Nga với Đại Tây Dương; hai là xuống phía nam, chiếm lấy lối ra Hắc Hải, kiểm soát eo biển Hắc Hải để hạm đội Nga có thể đi về phía tây vào Địa Trung Hải.
Để chiếm lối ra Hắc Hải, nước Nga đã tuyên chiến với Thổ Ôt-tôman nhiều lần. Trong những năm 1735-1739, nước Nga đánh chiếm A-xut, hai bên liên tiếp giao tranh, quân Thổ thua liền nhiều trận và phải ký với Nga các hòa ước, chấp nhận để Nga chiếm cửa sông Đông cùng các vùng Cap-cadơ ven biển Hắc Hải.
Đế quốc Ôt-tôman Thổ Nhĩ Kỳ từng oai phong một thời trong lịch sử, nhưng đến cuối thế kỷ XVIII đã lâm vào khủng hoảng nghiêm trọng. Đế quốc trải rộng trên ba châu lục Âu, Á, Phi này trở thành miếng mồi để các nước xâu xé. Các nước mạnh ở châu Âu đều biết rõ, ai chiếm được “di sản” của Thổ Nhĩ Kỳ thì người đó sẽ giành được ưu thế tuyệt đối. Bởi vậy, Nga, Anh, Pháp đều lao vào cuộc đấu quyết liệt.
Những năm 40 của thế kỷ XIX, một trận phong ba nổi lên từ “Thánh địa” Giê-ru-xalem. Ở thành Jerusalem này có rất nhiều thánh điện, giáo đường và các gác chuông to lớn của đạo Cơ Đốc. Nắm được vật tin này là nắm được chiếc chìa khóa vàng, còn được gọi là “chìa khóa lăng tẩm của Thượng đế”, có nghĩa là có quyền lợi tối thượng đối với các tín đồ Cơ Đốc giáo Ôt-tôman. Vào thế kỷ XVIII, chiếc chìa khóa này nằm trong tay giáo hội chính thống phương Đông, do đó nước Nga, cũng thuộc giáo hội chính thống phương Đông, đã chiếm được ưu thế. Nhưng vào năm 1850, vua Pháp là Lu-y Bô-napac đã đề cập đến chuyện này, cho rằng phải để giáo hội Thiên Chúa nắm giữ chiếc chìa khóa đó, vì vậy đất bằng nổi phong ba. Vua Thổ Nhĩ Kỳ Ap-đun Mai-chet vẫn ấm ức vì bị Nga chiếm đất, ông định nhờ thế lực của Anh, Pháp để giành lại đất đai đã mất. Do đó, ông quyết tâm ngả về phía Anh, Pháp và trao chìa khóa cho giáo hội Thiên Chúa. Sa hoàng Ni-côla I được tin đã vô cùng tức giận. Chẳng bao lâu, quân Nga đã có mặt ngay trước ngưỡng cửa Thổ Nhĩ Kỳ, dàn mười lăm vạn quân trong tư thế tấn công. Hai nước Anh, Pháp cũng vội đưa hạm đội vào biển Ê-giê. Năm 1853, quân Nga đột nhiên vượt sông tấn công nước Thổ. Tháng mười năm đó, quân Thổ cũng tuyên chiến với quân Nga. Chiến tranh đồng thời nổ ra trên sông Đông, ven Hắc Hải và Cap-cadơ. Tháng 11, tại bờ nam Hắc Hải thuộc phía bắc Thổ Nhĩ Kỳ, quân Thổ thua to. Thấy tình hình nguy ngập, hạm đội của Anh, Pháp phải lao ngay vào Hắc Hải. Tháng 3 năm 1854, Anh và Pháp chính thức tuyên chiến với Nga. Cuộc chiến tranh Nga - Thổ diễn biến thành đại chiến châu Âu. Quân Nga buộc phải lui khỏi bán đảo Ban-căng. Chiến tranh Nga - Thổ đánh rồi lại ngừng, ngừng rồi lại đánh, kéo dài hơn 180 năm. Cuối cùng, Nga chiếm được lối ra Hắc Hải, thực hiện được ý đồ bành trướng.
