Đạo giáo đã nảy sinh như thế nào?

Đạo giáo, hay còn gọi là Lão giáo, cùng với Phật giáo và Hồi giáo (Ixlam), là ba tôn giáo lớn từng giữ địa vị quan trọng lâu đời ở Trung Quốc. Trong ba tôn giáo này, Phật giáo và Hồi giáo đều du nhập từ nước ngoài. Chỉ riêng Đạo giáo là tôn giáo được hình thành và phát triển ngay trên đất Trung Quốc.

Đạo giáo bắt nguồn từ thuật phù thủy và phương thuật thần tiên lưu hành trong thời cổ đại ở Trung Quốc. Người sáng lập Đạo giáo là Trương Đạo Lăng, vốn quê ở đất Phong thuộc nước Bái, nay là huyện Phong, tỉnh Giang Tô, vào thời Đông Hán. Ông từng làm quan huyện ở huyện Giang Châu dưới triều Thuận Đế (năm 126-144 sau Công nguyên) đời Đông Hán. Sau đó, ông đưa đệ tử đến Hạc Minh Sơn ở Tứ Xuyên để tu đạo. Vì những người nhập đạo phải nộp năm đấu gạo, nên đạo này có tên là “Ngũ đẩu mễ đạo”, tức đạo năm đấu gạo. Đạo này thờ Lão Đam, tức nhà triết học cổ đại Lão Tử, làm giáo chủ; tôn xưng Lão Đam là “Thái thượng Lão quân”, đồng thời lấy sách năm nghìn chữ, tức Đạo đức kinh của Lão Tử, và Chính nhất kinh làm hai kinh điển chủ yếu.

Lão Tử cho rằng trước khi trời đất hình thành, đã tồn tại một thứ vật chất nguyên thủy hỗn độn chưa phân tách, và vật chất nguyên thủy ấy chính là căn nguyên hình thành vạn vật trong vũ trụ. Ông gọi thứ vật chất không biết tên này là “đạo”. Những người theo Đạo giáo lấy “đạo” làm tín ngưỡng cơ bản và giáo nghĩa chủ yếu. Họ tin rằng con người sau khi trải qua một thời kỳ tu luyện nhất định sẽ có thể trường sinh bất tử, trở thành thần tiên.

Sau khi Trương Đạo Lăng qua đời, con trai ông là Trương Hoành và cháu ông là Trương Lỗ tiếp tục truyền đạo, đồng thời tôn Trương Đạo Lăng là “Thiên sư”. Vì thế, đạo “Năm đấu gạo” còn được gọi là đạo “Thiên sư”.

Đến cuối đời Đông Hán, Trương Giác, người sau này trở thành lãnh tụ cuộc khởi nghĩa nông dân Hoàng Cân (Khăn Vàng), lại sáng lập riêng đạo Thái Bình, lấy kinh Thái Bình làm kinh điển chủ yếu. Ông dựa vào việc chữa bệnh để truyền đạo. Trong vòng mười năm, số tín đồ đã lên tới mười vạn người. Năm 184 sau Công nguyên, Trương Giác phát động khởi nghĩa, kết hợp với Trương Lỗ, trở thành ngọn cờ dẫn dắt nông dân và xây dựng nên hai giáo phái lớn của Đạo giáo trong thời kỳ đầu.

Sang đời Đường và đời Tống, nhờ sự đề xướng của các hoàng đế như Đường Cao Tông, Tống Huy Tông, Đạo giáo dần dần trở nên hưng thịnh.

Đến triều Nguyên, phái Toàn Chân do Vương Trùng Dương sáng lập trở thành môn phái chủ yếu của Đạo giáo. Từ đó về sau, Đạo giáo chính thức phân thành hai giáo phái lớn: Chính Nhất và Toàn Chân.

Đến đời Minh và đời Thanh, Đạo giáo bắt đầu từ thịnh chuyển sang suy.

DIỆP QUẢNG SINH - LA DUẪN HÒA