Năm mươi vạn năm sau, loài người sẽ trở thành thế nào?
Loài người xuất hiện trên trái đất ước chừng khoảng một triệu năm trước. Trong quãng thời gian dài dằng dặc ấy, hình thể và hành vi của loài người đã có những thay đổi nhất định. Môi trường sống xung quanh cũng biến đổi to lớn, tác động đến sự phát triển của con người.
Nếu tính từ bây giờ, sau năm mươi vạn năm nữa, loài người sẽ biến đổi ra sao? Đây là câu hỏi khiến nhiều người quan tâm và hứng thú. Khi dự đoán về tương lai loài người, các nhà khoa học đã đưa ra ba loại quan điểm:
Nhà cổ sinh vật học nổi tiếng người Anh Ticơlin, căn cứ vào lý luận tiến hóa của loài người, đã đưa ra một dự đoán độc đáo của mình. Đó là một luận điểm mang màu sắc bi quan: năm mươi vạn năm sau, con người sẽ suy vong. Ông cho rằng lịch sử tiến hóa của sinh vật tuân theo quy luật sau: trình độ tiến hóa của sinh vật càng cao thì sự suy vong cũng càng nhanh. Ví dụ, một số động vật hạ đẳng như loài ốc có thể tồn tại 60 triệu năm, còn các loài động vật ăn thịt cao cấp chỉ có thể tồn tại 6 triệu năm. Loài người đã trải qua lịch trình tiến hóa hơn một triệu năm và trở thành kẻ thống trị trái đất ngày nay; nếu theo quy luật cực thịnh tất suy, thì bắt đầu từ nay loài người sẽ dần dần xuống dốc và đi đến suy vong.
Vì sao loài người lại đi vào suy vong? Cách giải thích của Ticơlin rất bất ngờ. Ông nói nguyên nhân then chốt là sự phát triển của khoa học chữa bệnh. Điều này nghe qua quả thật có phần đáng nghi ngờ, nhưng xét đến cùng lại khá đơn giản. Chẳng hạn, hơn 100 năm trước, khi y học còn lạc hậu, những người mắc bệnh hen, bệnh thận, lao phổi, đái đường... thường chưa đến tuổi kết hôn đã qua đời, chưa nói đến những người mắc bệnh nghiêm trọng hơn. Cái chết ấy giống như một sự sàng lọc, khiến những người mang bệnh hoặc yếu ớt chết non, chưa kết hôn nên cũng chưa sinh ra các thế hệ yếu đuối, giống như những hạt giống chất lượng thấp bị thiên nhiên đào thải, còn người khỏe mạnh như hạt giống tốt thì được giữ lại.
Xét từ quan điểm sinh vật học, cái chết tự nhiên là một chất thanh trừ vô tình, loại bỏ những gene di truyền xấu gây bệnh trong kho di truyền của nhân loại. Nhưng ngày nay, nhờ y học phát triển rất nhiều, người có bệnh đều được chữa khỏi và có thể sinh con, tức là để lại cho thế hệ sau những gene di truyền mang bệnh. Đồng thời, nhiều gene di truyền gây bệnh mới cũng phát sinh. Kết quả là số gene di truyền xấu của loài người ngày càng nhiều, khiến thể chất ngày càng kém đi. Sau một thời gian dài, loài người rất có thể sẽ bị tự nhiên đào thải.
Lý luận trên là thuyết tiến hóa bi quan. Ticơlin dự đoán loài người tất sẽ đi vào suy thoái. Tuy nhiên, nhiều nhà khoa học rất hoài nghi và phản đối dự đoán đó.
Hai nhà nhân loại học của Canada lại đề xướng lý luận tiến hóa đường thẳng. Vậy lý luận tiến hóa đường thẳng là gì? Nói một cách đơn giản, đó là quan điểm cho rằng loài người sẽ ngày càng mạnh mẽ hơn, hoàn toàn trái ngược với nhận định kể trên. Căn cứ theo lý luận dự đoán này, 50 vạn năm sau, loài người sẽ biến thành “siêu nhân” mạnh mẽ.
Cách nói này cũng có căn cứ nhất định. Từ sau khi loài vượn cổ đứng thẳng xuất hiện trên thảo nguyên miền Đông châu Phi, nhân loại bắt đầu trải qua một tiến trình dài dằng dặc. Não của họ ngày càng lớn, trí tuệ ngày càng phát triển. Thể tích não người hiện đại gần như gấp ba lần loài vượn cổ. Hơn nữa, hai chân con người dần thích nghi với việc chạy nhanh và đứng thẳng, còn hai tay được giải phóng nên trở nên vô cùng khéo léo. Loài người lại có thể sáng tạo và sử dụng công cụ phức tạp, phát triển ngôn ngữ, học tập và tận dụng thành quả sáng tạo của người khác. Năm này qua năm khác, đời này qua đời khác, loài người ngày càng dựa vào trí óc nhiều hơn thể lực. Căn cứ vào phương thức tiến hóa này, có thể dự đoán rằng 50 vạn năm sau, thể tích đại não của người tương lai sẽ lớn hơn chúng ta ngày nay rất nhiều, còn tứ chi dần dần thoái hóa, cuối cùng biến thành dạng đại não to, thân thể không thay đổi.
Về vấn đề 50 vạn năm sau loài người sẽ ra sao, còn có một quan điểm được đa số các nhà khoa học tiếp nhận, đó là lý luận tiến hóa ổn định. Lý luận này cho rằng sự tiến hóa của loài người cũng giống như sự tiến hóa của các loài động vật khác, không phải diễn ra theo một đường thẳng. Sự thay đổi đơn thuần về thể hình hoặc sự phát triển của đại não không thể là tiêu chí chủ yếu của tiến hóa nhân loại. Ví dụ, trong 50 vạn năm gần đây, sự biến đổi thể hình của con người và sự tăng thêm thể tích đại não rất có hạn, nhưng trí tuệ của con người và sự tiến bộ của xã hội lại phát triển rất cao. Vì vậy, con người trong tương lai có thể sẽ không khác biệt nhiều về tỷ lệ kết cấu cơ thể so với con người ngày nay.
Có người sẽ hỏi: trí tuệ của loài người ngày càng phát triển, còn thể chất về cơ bản lại giữ mãi ở trạng thái cân bằng ổn định, điều đó có mâu thuẫn không? Thực ra không hề mâu thuẫn, bởi rất nhiều sinh vật trong quá trình biến đổi lâu dài đều có những thời kỳ phát triển tương đối ổn định như vậy. Điều đó rất có lợi cho việc bảo tồn chủng loại sinh vật. Tương tự, việc loài người không phát sinh biến đổi lớn về hình thái cơ thể, ít nhất ở hiện tại mà nói, là có lợi. Còn đối với tương lai thì sao? Chúng ta hãy nhìn lại lịch sử sau khi loài người ra đời. Trong giai đoạn hơn một triệu năm, từng có vài nhánh động vật khác nhau cùng cạnh tranh trong quá trình tiến hóa, đều muốn trở thành chủ thể của trái đất. Nhưng cuối cùng, loài người đã chiếm ưu thế, không những tiếp tục tồn tại mà còn trở thành nhánh thành công nhất trong sự tiến hóa của các sinh vật trên trái đất. Lịch sử giai đoạn này chứng tỏ loài người có nhiều tính ưu việt. Việc để những ưu thế ấy tiếp tục được giữ lại đương nhiên rất có lợi cho sự tồn tại và phát triển của loài người.
